Frazal feʼllar

Feʼl va kichik soʻz (up, out, off…) birga yangi maʼno berganda. B1

Phrasal verb — feʼl va kichik soʻz (particle): up, down, on, off, in, out, away, back. Ular birga bitta yangi feʼlga aylanadi. Baʼzan maʼnosi oson tushuniladi: sit down — oʻtirmoq, go out — tashqariga chiqmoq. Baʼzan esa butunlay yangi: give up — taslim boʻlmoq, tashlamoq; look after — qaramoq, gʻamxoʻrlik qilmoq.

Baʼzi phrasal verb toʻldiruvchisiz ishlatiladi: The plane took off. Wake up! Baʼzilari esa toʻldiruvchi oladi: Turn off the light.

Toʻldiruvchi oladiganlarning koʻpi ajraladi: turn off the TV = turn the TV off. Lekin toʻldiruvchi olmosh boʻlsa (it, them, him), u albatta oʻrtada turadi: turn it off. Baʼzilari esa hech ajralmaydi: look after my sister, look after her.

Shakllar

Toʻldiruvchisiz

subject + verb + particle

I usually get up at seven.

Ajraladigan

verb + particle + noun
verb + noun + particle
verb + it / them / him + particle

Put on your jacket. = Put your jacket on. → Put it on.

Ajralmaydigan

verb + particle + noun / pronoun

My grandma looks after my little brother. She looks after him every day.

Qachon ishlatiladi

Toʻldiruvchisiz phrasal verb

What time did you wake up? — Soat nechada uygʻonding?
Our car broke down on the way to Samarkand. — Samarqandga ketayotganimizda mashinamiz buzilib qoldi.
Come in and sit down! — Kiring, oʻtiring!

Ajraladigan: ot zarrachadan oldin ham, keyin ham kelishi mumkin

Can you turn down the music? — Musiqani pasaytirib qoʻyasanmi?
Please fill in this form. — Iltimos, shu anketani toʻldiring.
I picked my sister up from school. — Singlimni maktabdan olib keldim.

Olmosh (it, them) faqat oʻrtada turadi

Your shoes are dirty. Take them off. — Oyoq kiyiming kir. Yechib qoʻy.
This is my new number. Write it down. — Bu mening yangi raqamim. Yozib ol.

Ajralmaydigan: zarracha doim feʼl bilan birga

Can you look after my cat this weekend? — Shu dam olish kunlari mushugimga qarab turasanmi?
I'm looking for my keys. — Kalitlarimni qidiryapman.
We got on the bus at Chorsu. — Biz avtobusga Chorsudan chiqdik.

Oʻzbek tili bilan farqi

Oʻzbek tilida bunday maʼno koʻpincha koʻmakchi feʼl yordamida beriladi: kiyib olmoq, oʻchirib qoʻymoq, yozib olmoq, tashlab ketmoq. Ingliz tilida esa maʼnoni kichik soʻz (up, off, down) beradi va uni tushirib boʻlmaydi: «Chiroqni oʻchir» — Turn off the light. Olmoshning oʻrni ham boshqacha: «Uni kiyib ol» — Put it on, olmosh feʼl va zarracha oʻrtasida turadi (put on it notoʻgʻri). Maʼnoni soʻzma-soʻz chiqarmang: give up — «yuqoriga bermoq» emas, «taslim boʻlmoq, tashlamoq».

Eslatmalar

Bitta phrasal verb bir nechta maʼnoga ega boʻlishi mumkin: take off — samolyot uchib ketmoq yoki kiyimni yechmoq; pick up — yerdan olmoq yoki kimnidir olib ketmoq.
Phrasal verb ogʻzaki nutqda juda koʻp ishlatiladi. Rasmiy yozuvda koʻpincha bitta feʼl tanlanadi: find out → discover, put off → postpone.
Lugʻatda sth yoki sb joylashuviga qarang: turn sth off — ajraladi; look after sb — ajralmaydi.
Uch qismli phrasal verb ham bor: look forward to, put up with, run out of. Ular ajralmaydi.

Keng tarqalgan xatolar

✗ Turn off it, please. ✓ Turn it off, please.
Olmosh feʼl va zarracha oʻrtasida turadi.
✗ I looked my little brother after. ✓ I looked after my little brother.
look after ajralmaydi.
✗ I gave up to play chess. ✓ I gave up playing chess.
give up feʼlidan keyin feʼl -ing shaklida keladi.
✗ My grandma is looking for my sister while my mum is at work. ✓ My grandma is looking after my sister while my mum is at work.
look after — qaramoq; look for — qidirmoq.

Mini test

1. This music is too loud. Please turn ___. down it / it down / it

Javob: it down. Olmosh oʻrtada: turn it down.

2. My neighbour will ___ while we're on holiday. She'll feed it and take it for walks. look after our dog / look for our dog / look our dog after

Javob: look after our dog. Itga qarab turish, gʻamxoʻrlik qilish — look after, u ajralmaydi; look for esa «qidirmoq».

3. It's cold outside. ___ your jacket. Wear on / Put / Put on

Javob: Put on. Kiyimni kiymoq — put on.

4. Don't ___! You can solve this problem. give up / up give / give off

Javob: give up. Taslim boʻlmoq, tashlab qoʻymoq — give up.

5. The plane ___ at 10:30 and landed in Istanbul at 1 pm. took out / took off / took it off

Javob: took off. Samolyot uchib ketdi — took off, toʻldiruvchisiz.

По-русски: Фразовые глаголы

Когда глагол вместе с частицей (up, out, off…) даёт новое значение.

Фразовый глагол — это глагол и частица: up, down, on, off, in, out, away, back. Вместе они становятся одним новым глаголом. Иногда смысл понятен: sit down — сесть, go out — выйти. А иногда совсем новый: give up — сдаться, бросить; look after — присматривать, заботиться.

Некоторые фразовые глаголы не требуют дополнения: The plane took off. Wake up! Другие требуют: Turn off the light.

Большинство глаголов с дополнением разделяемые: turn off the TV = turn the TV off. Но если дополнение — местоимение (it, them, him), оно обязательно стоит посередине: turn it off. Некоторые же не разделяются никогда: look after my sister, look after her.

Сравнение с русским и узбекским

В русском похожий смысл обычно даёт приставка: включить, выключить, войти, выйти, записать. В английском её роль играет частица после глагола: turn on, turn off, come in, go out, write down. При этом местоимение ставится между глаголом и частицей: turn it off, а не turn off it. И не переводите по частям: give up — это «сдаться, бросить», а не «дать вверх».

Bogʻliq mavzular

Ingliz tilini Safiya bilan oʻrganing

Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.

Bepul boshlash Ilovani yuklab olish