Ingliz tili grammatikasi

141 mavzu oʻzbek tilida tushuntirilgan — qoidalar, shakllar, misollar, keng tarqalgan xatolar va mini test bilan. Грамматика английского языка с объяснениями на русском.

A1

• To be feʼli: am, is, are — Kim yoki nima ekanini, qayerdaligini, yoshini va holatini aytish uchun.
• Kishilik olmoshlari — Gapda harakatni kim yoki nima bajarayotganini aytish uchun: I, you, he, she, it, we, they.
• Toʻldiruvchi olmoshlar — Harakat kimga yoki nimaga qaratilganini aytish uchun — feʼldan va predlogdan keyin.
• Egalik soʻzlari: my, your, his, her — Narsa kimga tegishli ekanini aytish uchun — otdan oldin: my phone, her brother.
• Egalik shakli: 's — Narsa qaysi odam yoki hayvonga tegishli ekanini aytish uchun: Ali's book.
• Noaniq artikl: a va an — Birlikdagi sanaladigan otdan oldin — bitta, qandaydir narsa yoki birinchi marta aytilayotgan narsa uchun.
• Aniq artikl the — Suhbatdosh qaysi narsa haqida gapirayotganingizni aniq bilganda: the door, the sun.
• Otlarning koʻplik shakli — Bittadan koʻp narsa yoki odam haqida gapirish uchun: books, boxes, children.
• Koʻrsatish olmoshlari: this, that, these, those — Yaqin yoki uzoqdagi narsa va odamlarni koʻrsatish uchun.
• There is / there are: … bor — Biror joyda nimadir bor yoki yoʻqligini aytish uchun.
• Have got: … bor (egalik) — Kimda nima borligini aytish uchun: narsalar, oila, tashqi koʻrinish, kasallik.
• Hozirgi oddiy zamon — Odatlar, kundalik ishlar va doimiy faktlar haqida gapirish uchun.
• Hozirgi oddiy zamon: soʻroq va inkor gaplar — Present Simple zamonida do / does yordamida savol berish va inkor qilish uchun.
• Takrorlanish ravishlari — Biror ish qanchalik tez-tez boʻlishini aytish uchun.
• Hozirgi davomli zamon — Hozir, gapirayotgan paytda boʻlayotgan ish haqida gapirish uchun.
• Can / can't: qila olish va ruxsat — Biror ishni qila olish yoki olmaslikni aytish, ruxsat soʻrash va berish uchun.
• Buyruq gaplar — Buyruq, koʻrsatma, maslahat yoki iltimos aytish uchun.
• Let's: birga qilishni taklif qilish — Birga biror ish qilishni taklif qilish uchun: Let's go!
• Would like: muloyim xohish va taklif — Muloyim qilib biror narsa soʻrash yoki taklif qilish uchun: I'd like tea. Would you like…?
• Soʻroq soʻzlari — Aniq maʼlumot soʻrash uchun: nima, kim, qayerda, qachon, nega, qanday.
• Joy predloglari — Narsa yoki odam qayerda ekanini aytish uchun: in, on, under, next to, between.
• Vaqt predloglari: at, on, in — Biror ish qachon boʻlishini aytish uchun: at seven, on Monday, in May.
• Some va any — Aniq sonini aytmasdan «bir oz», «bir nechta» yoki «hech qanday» deyish uchun.
• Like, love, hate + -ing shakli — Nima yoqishi va nima yoqmasligi haqida gapirish uchun: I love swimming.
• Sifatlarning gapdagi oʻrni — Sifat otdan oldin (a big city) yoki be feʼlidan keyin (The city is big) keladi.
• Bogʻlovchilar: and, but, or, because, so — Ikki soʻz yoki ikki fikrni bitta gapda bogʻlash uchun.
• To be feʼlining oʻtgan zamoni: was / were — Oʻtmishda kim qayerda yoki qanday boʻlganini aytish uchun.
• Oʻtgan oddiy zamon: toʻgʻri feʼllar — Oʻtmishda boʻlib oʻtgan va tugagan ishlar haqida gapirish uchun.
• Oʻtgan oddiy zamon: notoʻgʻri feʼllar — -ed olmaydigan, oʻtgan zamonda shakli oʻzgaradigan feʼllar uchun.
• Oʻtgan oddiy zamon: inkor va soʻroq gaplar — Oʻtmish haqida soʻrash yoki biror ish boʻlmaganini aytish uchun.

A2

• Hozirgi oddiy va hozirgi davomli zamon — Odat va doimiy faktni hozir yoki shu kunlarda boʻlayotgan ishdan farqlash uchun.
• Be going to: reja va bashorat — Oldindan qilingan rejalar va hozir koʻrinib turgan belgilarga qarab bashorat qilish uchun.
• Kelasi oddiy zamon (will) — Kelajak haqida taxmin, shu zahoti qilingan qaror, taklif va vaʼdalar uchun.
• Hozirgi davomli zamon kelajak maʼnosida — Vaqti va joyi oldindan kelishilgan kelajak rejalari uchun.
• Oʻtgan davomli zamon — Oʻtmishning maʼlum bir paytida davom etayotgan harakat haqida gapirish uchun.
• Oʻtgan oddiy va oʻtgan davomli zamon — Uzun harakat va uning oʻrtasida sodir boʻlgan qisqa voqea haqida gapirish uchun: when va while.
• Hozirgi tugallangan zamon: hayotiy tajriba — Hayotdagi tajriba haqida, qachon boʻlgani muhim boʻlmaganda: ever, never.
• Hozirgi tugallangan zamon: just, already, yet — Yaqinda boʻlgan yoki kutilayotgan ishlar haqida: hozirgina, allaqachon, hali.
• Hozirgi tugallangan zamon: for va since — Oʻtmishda boshlanib, hozir ham davom etayotgan holat qancha vaqtdan beri borligini aytish uchun.
• Used to: oʻtmishdagi odatlar — Oʻtmishda boʻlgan, lekin hozir yoʻq odatlar va holatlar haqida gapirish uchun.
• Sifatlarning qiyosiy darajasi — Ikki odam yoki narsani solishtirish uchun: bigger, more interesting.
• Sifatlarning orttirma darajasi — Guruhdagi eng … odam yoki narsani aytish uchun: the biggest, the most interesting.
• as … as: teng taqqoslash — Ikki narsa bir xil yoki bir xil emasligini aytish uchun: as tall as, not as big as.
• Holat ravishlari — Ish qanday bajarilishini aytish uchun: quickly, carefully, well.
• too va enough — Biror narsa ortiqcha yoki yetarli ekanini aytish uchun: too hot, old enough.
• -ed va -ing bilan tugaydigan sifatlar — His-tuygʻuni (bored) va uni keltirib chiqaradigan narsani (boring) farqlash uchun.
• Sanaladigan va sanalmaydigan otlar — Qaysi otlarni sanash mumkin (an apple, two apples) va qaysilarini sanab boʻlmaydi (water, money).
• Much, many va a lot of — Koʻp miqdor haqida: many — sanaladigan, much — sanalmaydigan otlar bilan, a lot of — ikkalasi bilan.
• Bir oz, bir nechta: a few, a little — Oz miqdor haqida: a few — sanaladigan, a little — sanalmaydigan otlar bilan.
• Egalik olmoshlari: mine, yours — Otni takrorlamasdan narsa kimniki ekanini aytish uchun: This bag is mine.
• Noaniq olmoshlar — Odam, narsa yoki joyni aniq aytmasdan gapirish uchun: someone, anything, nowhere, everybody.
• One va ones: the red one — Otni takrorlamaslik uchun: I don't like the red T-shirt. I like the blue one.
• Must va have to: majburiyat — Biror ishni qilish shart ekanini yoki mumkin emasligini aytish uchun.
• Should va shouldn't: maslahat — Maslahat berish, maslahat soʻrash va nima toʻgʻri ekanini aytish uchun.
• Could va was able to: oʻtmishdagi qobiliyat — Oʻtmishda nimani qila olganingiz yoki qila olmaganingiz haqida gapirish uchun.
• Feʼl + to yoki -ing — Bir feʼldan keyin ikkinchi feʼl kelganda qaysi shakl kerak: to + feʼl yoki feʼl + -ing.
• Maqsadni bildiruvchi to + feʼl — Biror ishni nima uchun qilganingizni aytish uchun: I went to the shop to buy bread.
• Nolinchi shartli gap — Har doim haqiqat boʻlgan narsalar uchun: shu boʻlsa, doim natija shu.
• Harakat predloglari — Kim yoki nima qayoqqa harakat qilayotganini aytish uchun: into, out of, across, along, through…
• Ketma-ketlik soʻzlari — Voqealar yoki harakatlarning tartibini koʻrsatish uchun: hikoyada, retseptda, yoʻriqnomada.
• Ega va toʻldiruvchiga savollar — Who called you? (kim?) va Who did you call? (kimga? kimni?) savollarining farqi.

B1

• Hozirgi tugallangan zamon yoki oʻtgan oddiy zamon — Vaqt aytilmasa va natija hozir muhim boʻlsa — Present Perfect; aniq oʻtgan vaqt boʻlsa — Past Simple.
• Hozirgi tugallangan davomli zamon — Oʻtmishda boshlanib hozirgacha davom etayotgan yoki hozirgina tugab, izi koʻrinib turgan ish uchun.
• Oʻtgan tugallangan zamon — Oʻtmishdagi bir voqeadan oldin boʻlib oʻtgan ishni aytish uchun.
• Will yoki going to — Oldindan qilingan reja yoki koʻrinib turgan belgi — going to; shu zahoti qaror, vaʼda yoki fikr — will.
• Birinchi tur shart gaplar — Kelajakda haqiqatan boʻlishi mumkin boʻlgan shart va uning natijasi haqida gapirish uchun.
• Ikkinchi tur shart gaplar — Xayoliy yoki hozirgi haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan vaziyat va uning natijasi haqida.
• Majhul nisbat: hozirgi va oʻtgan oddiy zamon — Ishni kim qilgani emas, ishning oʻzi yoki narsaga nima boʻlgani muhim boʻlganda.
• May, might, could: ehtimollik — Biror narsa boʻlishi mumkin, lekin aniq emasligini aytish uchun.
• Taxmin: must va can't — Dalillarga qarab «aniq shunday» yoki «aniq unday emas» deb xulosa qilish uchun.
• Aniqlovchi ergash gaplar: who, which, that — Qaysi odam, narsa yoki joy haqida gapirayotganimizni aniq koʻrsatish uchun.
• Oʻzlashtirma gap: darak gaplar — Boshqa odam nima deganini oʻz soʻzlaringiz bilan yetkazish uchun.
• Oʻzlashtirma gap: soʻroq gaplar — Kimdir nima deb soʻraganini yetkazish uchun.
• Muloyim bilvosita savollar — Notanish odamdan, doʻkonda yoki ustozdan biror narsani muloyim soʻrash uchun.
• Savol qoʻshimchalari (question tags) — Toʻgʻri deb oʻylagan narsangizni tekshirish yoki suhbatdoshning roziligini kutish uchun.
• So do I / Neither do I: men ham — Suhbatdoshning gapiga qoʻshilib, «men ham» deyish uchun — tasdiq va inkor gaplarda.
• So va such: shunchalik, shunday — Sifat yoki otning maʼnosini kuchaytirish va natijani aytish uchun.
• Oʻzlik olmoshlari: myself, yourself — Harakat bajaruvchining oʻziga qaytganda yoki «oʻzim, oʻzi» deb taʼkidlaganda.
• both, either, neither: ikkalasi, biri, hech biri — Ikki narsa yoki odam haqida: ikkalasi ham, ikkalasidan biri, ikkalasi ham emas.
• all, most, some, none, each, every: miqdor soʻzlari — Guruhning qancha qismi haqida gapirganda: hammasi, koʻpchiligi, baʼzisi, hech biri, har biri.
• the yoki artiklsiz: umumiy va aniq maʼno — Umuman narsalar haqida gapirganda artikl qoʻyilmaydi, aniq narsalar haqida esa the qoʻyiladi.
• Frazal feʼllar — Feʼl va kichik soʻz (up, out, off…) birga yangi maʼno berganda.
• Sifat va feʼldan keyingi predloglar — Baʼzi sifat va feʼllardan keyin maʼlum bir predlog kelganda: good at, depend on.
• make va let: majburlash va ruxsat — Kimnidir biror ishni qilishga majbur qilish (make) yoki ruxsat berish (let) haqida.
• Zid bogʻlovchilar: although, however, but — Ikki qarama-qarshi yoki kutilmagan fikrni bogʻlaganda.
• Sabab va natija bogʻlovchilari — Nima uchun boʻlganini (sabab), nima boʻlganini (natija) va nima maqsadda qilinganini aytish uchun.
• -ing shakli: ega sifatida va predlogdan keyin — Harakatni ot kabi nomlash uchun: gap boshida ega sifatida va har doim predlogdan keyin.
• Kelajak haqidagi payt ergash gaplari — when, as soon as, until, before, after soʻzlaridan keyin kelajak haqida gapirganda will emas, Present Simple ishlatiladi.
• Ravishlarning qiyosiy darajasi — Kim biror ishni tezroq, yaxshiroq yoki ehtiyotkorroq qilishini solishtirish uchun.
• Maslahat: should, ought to, had better — Maslahat berish va fikr bildirish uchun; had better — aniq vaziyatda kuchli maslahat yoki ogohlantirish.
• Oʻtgan zamon payt iboralari — Oʻtmishda biror narsa qachon, qancha vaqt va nima bilan bir vaqtda boʻlganini aytish uchun.

B2

• Oʻtgan tugallangan davomiy zamon — Oʻtmishdagi bir paytgacha maʼlum vaqt davom etib kelgan harakat haqida gapirish uchun.
• Kelasi davomiy zamon — Kelajakdagi maʼlum bir paytda davom etib turadigan harakat haqida gapirish uchun.
• Kelasi tugallangan zamon — Kelajakdagi maʼlum bir paytgacha tugagan boʻladigan ish haqida gapirish uchun.
• Oʻtmishdagi kelasi zamon — Oʻtmishda hali kelajak boʻlgan narsalar — rejalar, vaʼdalar va bashoratlar haqida gapirish uchun.
• Holat va harakat feʼllari — Qaysi feʼllar continuous shaklda kelmasligini va qaysilarining maʼnosi shaklga qarab oʻzgarishini bilish uchun.
• Uchinchi tur shartli gap — Oʻtmishda boʻlmagan voqea va uning boʻlmagan natijasi haqida — afsus, tanqid va xayol uchun.
• Aralash shartli gaplar — Shart va natija turli vaqtda boʻlganda: oʻtmishdagi sabab va hozirgi natija yoki aksincha.
• wish va if only: afsus va istak — Hozirgi holatdan norozilik, oʻtmishdagi afsus va boshqalarning xulqidan shikoyat uchun.
• Shart bogʻlovchilari: unless, as long as, provided that, in case — Shartni aniqroq aytish uchun: «agar … boʻlmasa», «faqat … sharti bilan», «… boʻlib qolsa deb».
• Majhul nisbat: barcha zamonlar va modallar — Ishni kim qilgani emas, ishning oʻzi muhim boʻlganda — istalgan zamonda va modal feʼllar bilan.
• Have / get something done: ishni birovga qildirish — Ishni oʻzimiz emas, boshqa birov (usta, xizmat) biz uchun qilganini aytish uchun.
• Oʻtmish haqida taxmin: must have, can't have, might have — Oʻtmishda nima boʻlganini aniq bilmay, dalillarga qarab xulosa chiqarish uchun.
• Should have / shouldn't have: afsus va tanqid — Oʻtmishda toʻgʻri ish qilinmaganidan afsuslanish yoki kimnidir tanqid qilish uchun.
• Needn't have va didn't need to — Oʻtmishda biror ish kerak boʻlmaganini aytish uchun — u qilinganmi yoki yoʻqmi, shunga qarab.
• Oʻtmishdagi odatlar: would va used to — Oʻtmishda takrorlanib turgan, lekin endi boʻlmaydigan ishlar va holatlar haqida hikoya qilish uchun.
• Be used to va get used to: koʻnikish — Biror narsaga koʻnikkanimiz (be used to) yoki koʻnikayotganimiz (get used to) haqida gapirish uchun.
• Qoʻshimcha maʼlumot beruvchi nisbiy gaplar — Kim yoki nima haqida gapirilayotgani aniq boʻlganda, unga qoʻshimcha maʼlumot qoʻshish uchun.
• Xabar beruvchi feʼllar — Birovning gapini say va tell oʻrniga uning maqsadini koʻrsatadigan feʼl bilan aytish uchun.
• Maʼnosi oʻzgaradigan feʼllar: -ing yoki to — stop, remember, forget, try kabi feʼllardan keyin -ing yoki to tanlash maʼnoni oʻzgartiradi.
• Sifatdosh iboralar — Bir xil egali ikki gapni qisqa va chiroyli birlashtirish uchun: Feeling tired, I went to bed.
• Artikllar: joy nomlari, muassasalar va yagona narsalar — Geografik nomlar, maktab va kasalxona kabi muassasalar hamda yagona narsalar oldidan the kerakmi yoki yoʻqmi.
• It's time, would rather va had better — Biror ish vaqti kelganini, nimani afzal koʻrishni va kuchli maslahatni aytish uchun.
• Be supposed to: kutilgan va belgilangan ish — Qoida, reja yoki kutilgan narsa haqida gapirish uchun — koʻpincha haqiqatda boshqacha boʻlganda.
• Qanchalik…, shunchalik… (the more…, the more…) — Bir narsa oʻzgarsa, ikkinchisi ham birga oʻzgarishini aytish uchun.
• Predlogli nisbiy gaplar — Predlog bilan ishlatiladigan feʼlni nisbiy gapga qoʻyish uchun: the friend I talked to / the friend to whom I talked.
• Zidlik bogʻlovchilari: whereas, despite, nevertheless — Ikki faktni solishtirish yoki kutilmagan natijani aytish uchun — ayniqsa yozma ishlarda.
• Maqsad bildiruvchi bogʻlovchilar — Biror ishni nima maqsadda qilganingizni aytish uchun: in order to, so as to, so that.
• Soʻz yasalishi: prefiks va suffikslar — Bitta oʻzakdan yangi soʻzlar yasash uchun: happy → unhappy, happiness, happily.
• Qoʻshma sifatlar — Bir necha soʻzni chiziqcha bilan bogʻlab, otni qisqa va aniq tasvirlash uchun: a well-known singer, a two-hour film.
• Kuchaytiruvchi va yumshatuvchi ravishlar — Sifatni kuchaytirish yoki yumshatish uchun: extremely cold, absolutely amazing, fairly easy.

C1

• Inkor ravishlardan keyin inversiya — Rasmiy yoki taʼsirli nutqda «hech qachon», «kamdan-kam», «nafaqat» kabi soʻzlarni kuchli taʼkidlash uchun.
• Inversiyali shartli gaplar — Rasmiy matnda if soʻzisiz shart bildirish uchun: Had I known…, Should you need…, Were I…
• Taʼkid uchun boʻlingan gaplar (cleft) — Gapning bir qismiga eʼtibor qaratish, taʼkidlash yoki xatoni toʻgʻrilash uchun.
• Shaxssiz majhul tuzilmalar: It is said that… — Kim aytganini koʻrsatmasdan, odamlar umuman nima deyishi yoki oʻylashini xabar qilish uchun.
• Subjunktiv (istak mayli) — Rasmiy taklif, talab va muhimlikni bildirish uchun: suggest / insist / it is essential that + feʼl.
• Murakkab sifatdosh iboralar: Having…, Being… — Bir ish boshqasidan oldin tugaganini yoki egaga nisbatan qilinganini ixcham aytish uchun.
• Qisqartirilgan nisbiy gaplar — who / which / that bilan boshlanadigan gapni sifatdosh yoki infinitiv bilan qisqartirib, ixcham yozish uchun.
• Ot vazifasidagi ergash gaplar — Butun bir fikrni gapning egasi yoki toʻldiruvchisi qilib ishlatish uchun: What he said surprised me.
• Otlashtirish — Feʼl va sifatlarni otga aylantirib, rasmiy va ixcham akademik uslubda yozish uchun.
• Ehtiyotkor ifodalar (hedging) — Fikrni haddan tashqari qatʼiy emas, ehtiyotkor va ilmiy ohangda aytish uchun.
• Matnni bogʻlovchi soʻzlar (discourse markers) — Inshoda fikr qoʻshish, qarama-qarshi qoʻyish, natija va xulosani koʻrsatish uchun.
• Tushirib qoldirish va almashtirish — Takrorlamaslik uchun: soʻzlarni tushirib qoldirish yoki ularni so, not, do so, one bilan almashtirish.
• Taʼkid vositalari — Fikrning bir qismini kuchaytirish, eʼtirozni koʻrsatish yoki his-tuygʻuni bildirish uchun.
• Fronting: gap boʻlagini boshga chiqarish — Soʻz yoki iborani taʼkidlash yoki oldingi gap bilan bogʻlash uchun uni gap boshiga chiqarish.
• Whatever, whoever va boshqa -ever soʻzlari — «Nima boʻlsa ham», «kim boʻlsa, oʻsha», «qanchalik … boʻlmasin» degan maʼnolarni berish uchun.
• Murakkab qiyoslash: farqning darajasi — Ikki narsa orasidagi farq qanchalik katta yoki kichik ekanini aniq aytish uchun.
• Shartning boshqa ifodalari — Shartni if soʻzidan boshqa vositalar bilan aniqroq va rasmiyroq ifodalash uchun.
• Modal feʼllar: ilgʻor maʼnolar — Ishonch darajasini aniq koʻrsatish, oʻtmishdagi imkoniyat va taʼna haqida gapirish uchun.
• Majhul nisbatdagi infinitiv va -ing shakli — Ish egaga nisbatan bajarilganda, infinitiv yoki -ing kerak boʻlgan joyda ishlatiladi.
• Uch qismli frazali feʼllar — Feʼl + ravish + predlogdan iborat, bitta soʻzdek ishlatiladigan feʼllar uchun.

Ingliz tilini Safiya bilan oʻrganing

Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.

Bepul boshlashIlovani yuklab olish