Safiya
Hozirgi tugallangan zamon: just, already, yet
Yaqinda boʻlgan yoki kutilayotgan ishlar haqida: hozirgina, allaqachon, hali. A2
Bu uch soʻz Present Perfect bilan juda koʻp ishlatiladi. Ular oʻtmishdagi ish va uning hozirgi natijasi haqida gapiradi.
just — hozirgina, juda yaqinda: I've just eaten (hozir och emasman). already — allaqachon, kutilganidan oldin: She's already finished her homework. yet — faqat inkor gaplarda va savollarda ishlatiladi. Inkorda «hali»: I haven't finished yet (hali tugatmadim). Savolda «…-dimi?»: Have you finished yet? (tugatdingmi?)
Soʻz tartibiga eʼtibor bering: just va already odatda have / has bilan uchinchi shakl orasida turadi, yet esa gap oxirida.
Shakllar
subject + have / has + just / already + past participleWe've just arrived at the airport.
subject + haven't / hasn't + past participle + yetThe bus hasn't come yet.
Have / Has + subject + past participle + yet?
Yes, I have. / No, not yet.Have you done your homework yet?
Qachon ishlatiladi
just — hozirgina, bir oz oldin
- I've just finished my homework. — Uy vazifamni hozirgina tugatdim.
- Sorry, Dad has just gone out. — Kechirasiz, dadam hozirgina chiqib ketdi.
already — allaqachon, kutilganidan oldin
- Don't tell me the ending — I've already seen the film. — Oxirini aytma — filmni allaqachon koʻrganman.
- It's only nine, but Bobur has already gone to bed. — Hali soat toʻqqiz, lekin Bobur allaqachon uxlagani yotdi.
yet — inkorda «hali», savolda «…-dimi?»; gap oxirida
- I haven't decided yet. — Hali qaror qilmadim.
- Has the bus come yet? — Avtobus kelib qoldimi?
- My exam results haven't come yet. — Imtihon natijalarim hali chiqmadi.
Oʻzbek tili bilan farqi
Oʻzbekchada bu maʼnolar soʻz va qoʻshimchalar bilan beriladi: «hozirgina keldim», «allaqachon koʻrganman», «hali tugatmadim». Muammo shundaki, bu gaplarda koʻpincha oddiy oʻtgan zamon «-di» ishlatiladi va oʻquvchilar Past Simple qoʻyadi: «I didn't finish yet». Britaniya ingliz tilida bu yerda Present Perfect kerak: I haven't finished yet. Soʻz tartibi ham farq qiladi: «hali» oʻzbekchada feʼldan oldin turadi, yet esa gap oxirida: I haven't eaten yet.
Eslatmalar
- Oddiy savolda yet ishlatiladi: Have you eaten yet? already savolda hayronlikni bildiradi: Have you finished already? — Shuncha tez-a?
- Amerika ingliz tilida bu soʻzlar bilan Past Simple ham ishlatiladi: I just ate. Britaniya ingliz tilida va imtihonlarda odatda Present Perfect: I've just eaten.
- Present Perfect bilan aniq oʻtgan vaqt (yesterday, at five o'clock) ishlatilmaydi: I've just seen Aziz, lekin I saw Aziz yesterday.
- Qisqa javob: Have you finished? — Yes, I have. / No, not yet.
Keng tarqalgan xatolar
- ✗ I have finished my homework yet. ✓ I have already finished my homework.
Tasdiq gapda yet ishlatilmaydi — already kerak. - ✗ I just have eaten. ✓ I have just eaten.
just have / has shakllaridan keyin turadi. - ✗ I have already saw this film. ✓ I have already seen this film.
«have»dan keyin uchinchi shakl keladi: seen. - ✗ Have you done already your homework? ✓ Have you done your homework yet?
Oddiy savolda yet ishlatiladi va u gap oxirida turadi.
Mini test
1. I'm not hungry. I've ___ had lunch. yet / just / still
Javob: just. Hozirgina tushlik qildim — just; yet tasdiq gapda ishlatilmaydi.
2. The film hasn't started ___. We have five minutes. yet / already / just
Javob: yet. Inkor gap, gap oxiri — yet.
3. She has ___ finished her project — two days before the deadline! yet / already / ever
Javob: already. Kutilganidan oldin tugatdi — already.
4. Have you ___ your homework yet? did / do / done
Javob: done. «have»dan keyin uchinchi shakl: do → done.
5. A: Is Madina at home? B: No, she has ___ gone out. just / yet / ever
Javob: just. Hozirgina chiqib ketdi — just; yet tasdiq gapda ishlatilmaydi.
По-русски: Настоящее совершённое время: just, already, yet
О недавних или ожидаемых действиях: только что, уже, ещё не.
Эти три слова очень часто используются с Present Perfect. Они говорят о действии в прошлом и его результате сейчас.
just — только что, совсем недавно: I've just eaten (сейчас я не голоден). already — уже, раньше, чем ожидалось: She's already finished her homework. yet — ещё, уже; используется в отрицаниях и вопросах: I haven't finished yet. Have you finished yet?
Обратите внимание на порядок слов: just и already обычно стоят между have / has и третьей формой, а yet — в конце предложения.
Сравнение с русским и узбекским
Русские «только что», «уже», «ещё не» прямо соответствуют just, already, yet, но в русском с ними стоит прошедшее время: «Я уже поел» — и появляется «I already ate». В британском английском нужен Present Perfect: I've already eaten. Ещё два различия. Русское «уже» в обычном вопросе («Ты уже поел?») переводится через yet, а не already: Have you eaten yet? И yet ставится в конец предложения, а не рядом с глаголом, как «ещё не»: I haven't finished yet.
Bogʻliq mavzular
- Hozirgi tugallangan zamon: hayotiy tajriba A2
- Hozirgi tugallangan zamon: for va since A2
- Hozirgi tugallangan zamon yoki oʻtgan oddiy zamon B1
- Hozirgi tugallangan davomli zamon B1
Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.