-ed va -ing bilan tugaydigan sifatlar
His-tuygʻuni (bored) va uni keltirib chiqaradigan narsani (boring) farqlash uchun. A2
Koʻp sifatlar ikki shaklda boʻladi: -ed va -ing. -ed sifat odam nimani his qilayotganini bildiradi: I am bored — men zerikyapman. -ing sifat esa narsa yoki odam qanday ekanini, yaʼni his-tuygʻuni nima keltirib chiqarishini bildiradi: The lesson is boring — dars zerikarli.
Shunday qilib: The film was interesting, so I was interested. The news was surprising, and everyone was surprised.
Odam haqida -ing sifat ham ishlatiladi, lekin maʼno boshqa: He is boring — u zerikarli odam (boshqalarni zeriktiradi). He is bored — u zerikyapti.
Shakllar
person + be / feel / look / get + adjective-ed
bored, interested, tired, excited, surprisedI'm really excited about the trip.
thing / person + be + adjective-ing
boring, interesting, tiring, exciting, surprisingThe trip to Samarkand was very exciting.
bored / boring
interested / interesting
worried / worrying
embarrassed / embarrassing
amazed / amazingIt was an embarrassing mistake, and I felt embarrassed.
Qachon ishlatiladi
-ed: odam nimani his qiladi
- We were tired after the football match. — Futbol oʻyinidan keyin charchagan edik.
- Are you interested in science? — Fanga qiziqasizmi?
-ing: narsa yoki odam qanday, his-tuygʻuni nima uygʻotadi
- This maths homework is so confusing! — Bu matematika uy vazifasi juda chalkash!
- It was a really tiring day. — Bu juda charchatadigan kun boʻldi.
Ikkalasi bitta gapda: sabab (-ing) va natija (-ed)
- The museum was amazing — we were all amazed. — Muzey ajoyib edi — hammamiz hayratda qoldik.
- My little brother is so annoying! I get annoyed when he takes my phone. — Ukam juda jonga tegadi! Telefonimni olsa, jahlim chiqadi.
Oʻzbek tili bilan farqi
Oʻzbek tilida bu farq turli soʻzlar bilan beriladi: «zerikyapman» (feʼl) va «zerikarli» (sifat), «qiziqaman» va «qiziqarli», «charchadim» va «charchatadigan». Ingliz tilida esa bitta oʻzakdan ikki sifat yasaladi: bored va boring. Oʻzbekcha «zerikyapman» feʼl boʻlgani uchun oʻquvchilar uni «I am boring» deb tarjima qilib yuboradi — bu esa «Men zerikarli odamman» degani! His-tuygʻu haqida gapirganda -ed: I am bored, I am tired, I am interested in football.
Eslatmalar
- -ed sifatlardan keyin maʼlum predloglar keladi: interested in, excited about, worried about, bored with, surprised at / by.
- «I am boring» — «Men zerikarli odamman» degani! Zerikkaningizni aytish uchun: I am bored.
- Imlo: worry → worried / worrying, tire → tired / tiring (-ing oldidan e tushadi), relax → relaxed / relaxing.
- Hamma his-tuygʻu sifatlarining juftligi yoʻq: happy, sad, angry, afraid faqat bitta shaklda.
Keng tarqalgan xatolar
- ✗ I'm boring. Let's go out. ✓ I'm bored. Let's go out.
Odam nimani his qilayotgani — -ed: bored. - ✗ I'm interesting in football. ✓ I'm interested in football.
Qiziqish — odamning his-tuygʻusi, shuning uchun interested. - ✗ The film was very bored. ✓ The film was very boring.
Film qanday ekani — -ing: boring. - ✗ It was a tired day. ✓ It was a tiring day.
Kun charchatadi, oʻzi charchamaydi — tiring.
Mini test
1. This lesson is so ___. I want to sleep. bored / boring / bore
Javob: boring. Dars qanday — -ing: boring.
2. I'm very ___ in history. interested / interesting / interest
Javob: interested. Odamning qiziqishi — interested in.
3. After the long walk, we were really ___. tiring / tire / tired
Javob: tired. Biz nimani his qildik — -ed: tired.
4. The news was ___. Nobody expected it. surprised / surprising / surprise
Javob: surprising. Yangilik hayratga soladi — -ing: surprising.
5. Are you ___ about the holidays? exciting / excite / excited
Javob: excited. Odamning his-tuygʻusi — -ed: excited about.
По-русски: Прилагательные на -ed и -ing
Чтобы отличать чувство (bored) от того, что его вызывает (boring).
Многие прилагательные бывают в двух формах: -ed и -ing. Прилагательное на -ed говорит, что чувствует человек: I'm bored — мне скучно. Прилагательное на -ing описывает, какой предмет или человек, то есть что вызывает чувство: The lesson is boring — урок скучный.
Например: The film was interesting, so I was interested. The news was surprising, and everyone was surprised.
О человеке можно сказать и с -ing, но смысл другой: He is boring — он скучный человек (с ним скучно). He is bored — ему скучно.
Сравнение с русским и узбекским
В русском разницу тоже передают разные слова: «мне скучно» и «скучный», «я устал» и «утомительный», «мне интересно» и «интересный». Беда в том, что «мне скучно», «мне интересно» строятся с дательным падежом и наречием, и ученики переводят по смыслу: «скучно — boring» → I'm boring ✗ («я скучный человек»). Правило: чувство человека — -ed (I'm bored, I'm interested), качество предмета — -ing (The lesson is boring). «Я интересуюсь кино» — I'm interested in films, а не I'm interesting in films.
Bogʻliq mavzular
- Sifatlarning gapdagi oʻrni A1
- Holat ravishlari A2
- Sifat va feʼldan keyingi predloglar B1
- Sifatdosh iboralar B2
Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.