Safiya
Qoʻshma sifatlar
Bir necha soʻzni chiziqcha bilan bogʻlab, otni qisqa va aniq tasvirlash uchun: a well-known singer, a two-hour film. B2
Qoʻshma sifat — ikki-uch soʻzdan tuzilgan, lekin bitta sifatdek ishlaydigan birikma: well-known, good-looking, left-handed, two-hour. U uzun tushuntirishni qisqartiradi: a film that lasts two hours → a two-hour film.
Eng koʻp uchraydigan turlari: ravish yoki ot + V3 (well-paid, home-made), sifat + ot + -ed (blue-eyed, short-haired), sifat, ot yoki ravish + -ing (good-looking, time-consuming), son + ot (ten-minute, five-star).
Otdan oldin kelganda qoʻshma sifat odatda chiziqcha bilan yoziladi. Son + ot turida ot birlikda qoladi, chunki u endi sifat vazifasida: a ten-minute break (ten-minutes emas), a five-year-old boy.
Shakllar
adverb / noun + past participle: well-known, well-paid, home-madeHe has a well-paid job in a bank.
adjective / number + noun + -ed: blue-eyed, left-handed, three-leggedMy little brother is left-handed.
adjective / noun / adverb + verb-ing: good-looking, English-speaking, hard-workingOur teacher is very hard-working.
a + number + singular noun + noun: a two-hour exam, a five-year-old girlWe had a ten-minute break between lessons.
Qachon ishlatiladi
Odamlarning tashqi koʻrinishi va xarakterini tasvirlash.
- She's a friendly, open-minded girl. — U samimiy va keng fikrli qiz.
- Who is that tall, dark-haired boy? — Anavi baland boʻyli, qora sochli bola kim?
Son bilan: vaqt, yosh, oʻlcham, narx.
- We went on a three-day trip to Samarkand. — Biz Samarqandga uch kunlik sayohatga bordik.
- They live in a twenty-storey building. — Ular yigirma qavatli binoda yashaydi.
- He's a sixteen-year-old student from Fergana. — U fargʻonalik oʻn olti yoshli oʻquvchi.
Narsa va vaziyatlarni qisqa tasvirlash.
- Registan is a world-famous square in Samarkand. — Registon — Samarqanddagi dunyoga mashhur maydon.
- Learning a language is time-consuming but rewarding. — Til oʻrganish koʻp vaqt oladi, lekin oʻziga yarasha samara beradi.
- We try to avoid single-use plastic. — Biz bir martalik plastikdan foydalanmaslikka harakat qilamiz.
Oʻzbek tili bilan farqi
Oʻzbek tilida ham shunday birikmalar bor: «uch kunlik», «yigirma qavatli», «qora sochli», «koʻk koʻzli», «dunyoga mashhur». Oʻzbekchada son bilan ot birlikda turadi («uch kun», «uch kunlar» emas), shuning uchun a three-day trip tabiiy tuyuladi. Xatolar boshqa joyda: «-li» qoʻshimchasi oʻrniga -ed qoʻyishni unutish («a blue-eye girl» → blue-eyed) va «oʻn olti yoshli»ni soʻzma-soʻz tarjima qilish: «a sixteen years old student» → a sixteen-year-old student. Chiziqchalar ham koʻpincha tushib qoladi.
Eslatmalar
- Feʼldan keyin son bilan qoʻshma sifat ishlatilmaydi: a five-year-old boy, lekin The boy is five years old; a two-hour film, lekin The film lasts two hours. well-known turidagi sifatlar feʼldan keyin koʻpincha chiziqchasiz yoziladi: The writer is well known.
- Ot sifatga aylanishi uchun -ed oladi: blue eyes → a blue-eyed girl (blue-eyes girl emas), long hair → a long-haired cat.
- Xarakter uchun foydali soʻzlar: easy-going, bad-tempered, self-confident, absent-minded, open-minded, narrow-minded, well-behaved, hard-working.
- IELTS Speaking boʻlimida qoʻshma sifatlar tasvirni tabiiy va aniq qiladi (a well-paid job, a fast-growing city, a time-consuming task) — bu Lexical Resource uchun yaxshi. Writing Task 1 topshirigʻida: over a five-year period.
Keng tarqalgan xatolar
- ✗ We had a two-hours exam. ✓ We had a two-hour exam.
Qoʻshma sifat ichida ot birlikda qoladi. - ✗ She has a ten years old sister. ✓ She has a ten-year-old sister.
Otdan oldin: chiziqchalar va birlikdagi year. - ✗ He is a blue-eyes boy. ✓ He is a blue-eyed boy.
Ot sifatga aylanishi uchun -ed oladi: blue-eyed. - ✗ My uncle has a good-paid job. ✓ My uncle has a well-paid job.
V3 shaklidan oldin sifat emas, ravish keladi: well.
Mini test
1. It was a ___ flight from Tashkent to London. seven-hours / seven-hour / seven hours
Javob: seven-hour. Otdan oldin qoʻshma sifat: chiziqcha va birlikdagi hour.
2. My grandfather is very ___; he can't remember where he puts his glasses. absent-minded / narrow-minded / open-minded
Javob: absent-minded. absent-minded — «parishonxotir», narsalarni unutadigan odam.
3. That ___ girl over there is my cousin. long-hair / long-haired / long-hairs
Javob: long-haired. sifat + ot + -ed: long-haired.
4. It's a ___ restaurant, so it's always busy. good-known / well-knowing / well-known
Javob: well-known. ravish well + V3 known: well-known.
5. Her son is ___. six-year-old / six years old / six-years-old
Javob: six years old. Feʼldan keyin chiziqchasiz va koʻplikda: six years old.
По-русски: Сложные прилагательные
Чтобы коротко и точно описать существительное, соединив несколько слов дефисом: a well-known singer, a two-hour film.
Сложное прилагательное — сочетание из двух-трёх слов, которое работает как одно прилагательное: well-known, good-looking, left-handed, two-hour. Оно сокращает длинное объяснение: a film that lasts two hours → a two-hour film.
Самые частые модели: наречие или существительное + причастие V3 (well-paid, home-made), прилагательное + существительное + -ed (blue-eyed, short-haired), прилагательное, существительное или наречие + -ing (good-looking, time-consuming), число + существительное (ten-minute, five-star).
Перед существительным сложное прилагательное обычно пишется через дефис. В модели «число + существительное» существительное стоит в единственном числе, потому что теперь оно работает как прилагательное: a ten-minute break (не ten-minutes), a five-year-old boy.
Сравнение с русским и узбекским
В русском такие прилагательные обычно пишутся слитно: «трёхдневный», «двадцатиэтажный», «голубоглазый», «темноволосый». Главная ловушка — множественное число: по-русски «три дня», «пять лет», поэтому ученики пишут «a three-days trip», «a five-years-old boy». В английском существительное внутри сложного прилагательного всегда в единственном числе. Кроме того, «голубоглазый» превращается в «blue-eye» без -ed, а «хорошо оплачиваемый» — в «good-paid» вместо well-paid (нужно наречие well).
Bogʻliq mavzular
- Soʻz yasalishi: prefiks va suffikslar B2
- -ed va -ing bilan tugaydigan sifatlar A2
- Sifatlarning gapdagi oʻrni A1
- Kuchaytiruvchi va yumshatuvchi ravishlar B2
Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.