make va let: majburlash va ruxsat
Kimnidir biror ishni qilishga majbur qilish (make) yoki ruxsat berish (let) haqida. B1
make someone do something — kimnidir biror ishni qilishga majbur qilmoq yoki bunga sabab boʻlmoq: My mum makes me clean my room. — Oyim meni xonamni yigʻishtirishga majbur qiladi. The film made me cry. — Film meni yigʻlatdi.
let someone do something — ruxsat bermoq: My parents let me stay up late at weekends. — Ota-onam dam olish kunlari kech yotishimga ruxsat beradi.
Ikkalasidan keyin ham feʼl oldida to boʻlmaydi: make me laugh, let him go. let feʼlining uchala shakli bir xil: let – let – let; make esa make – made – made.
Shakllar
make + object + verb (without to)
make + object + adjectiveOur teacher made us rewrite the essay.
let + object + verb (without to)Let me help you with that bag.
don't / doesn't / didn't + make / let + object + verbMy dad didn't let me go to the concert.
Qachon ishlatiladi
make — majbur qilmoq
- The coach made us run ten laps. — Murabbiy bizni oʻn aylana yugurtirdi.
- My mum makes me eat vegetables. — Oyim meni sabzavot yeyishga majbur qiladi.
make — sabab boʻlmoq (his-tuygʻu, holat)
- That joke made everyone laugh. — Bu hazil hammani kuldirdi.
- Onions make me cry. — Piyoz meni yigʻlatadi.
- Long trips make me tired. — Uzoq safarlar meni charchatadi.
let — ruxsat bermoq
- My parents let me use their laptop. — Ota-onam noutbuklaridan foydalanishimga ruxsat beradi.
- The teacher didn't let us use our phones in class. — Ustoz darsda telefondan foydalanishimizga ruxsat bermadi.
- Let me know when you get home. — Uyga yetib borganingda xabar ber.
Oʻzbek tili bilan farqi
Oʻzbek tilida bu maʼno koʻpincha feʼlning orttirma nisbati bilan beriladi: kuldirdi (made me laugh), yigʻlatdi (made me cry), yugurtdi (made us run). Yoki «majbur qildi», «ruxsat berdi», «qoʻymadi» degan soʻzlar bilan. Ingliz tilida esa alohida feʼl kerak: make yoki let + kim + feʼl. want to go, allow me to go kabi tuzilmalarga oʻrganib qolgan oʻquvchilar let me to go, made me to clean deb xato qiladi — make va let feʼllaridan keyin to kerak emas.
Eslatmalar
- Majhul nisbatda make bilan to paydo boʻladi: We were made to wait for an hour. let majhul nisbatda ishlatilmaydi — be allowed to kerak: I was not allowed to go.
- allow maʼnosi let bilan bir xil, lekin to bilan keladi: My parents allow me to stay up late = My parents let me stay up late.
- Let me… — yordam taklif qilish yoki vaqt soʻrash uchun: Let me carry that. Let me think. Taklif uchun esa Let's (= let us): Let's go!
- help feʼlidan keyin to boʻlishi ham, boʻlmasligi ham mumkin: She helped me (to) find my keys.
Keng tarqalgan xatolar
- ✗ My mum made me to tidy my room. ✓ My mum made me tidy my room.
make + kim + feʼl, «to»siz. - ✗ My parents don't let me to stay out late. ✓ My parents don't let me stay out late.
«let»dan keyin ham to kerak emas. - ✗ I was let to go home early. ✓ I was allowed to go home early.
let majhul nisbatda ishlatilmaydi — be allowed to. - ✗ This song makes me feeling happy. ✓ This song makes me feel happy.
«make»dan keyin feʼlning oddiy shakli keladi, -ing emas.
Mini test
1. The teacher made us ___ the test again. to write / write / writing
Javob: write. make + kim + feʼl, «to»siz.
2. My dad ___ drive his car. He says I'm too young. doesn't let me / doesn't let me to / doesn't allow me
Javob: doesn't let me. let + kim + feʼl, «to»siz: doesn't let me drive; allow bilan esa to kerak: doesn't allow me to drive.
3. We ___ to wait outside for twenty minutes. made / were let / were made
Javob: were made. Majhul nisbat: were made to wait.
4. That sad film ___ cry. I couldn't stop! made me to / made me / allowed me
Javob: made me. Film yigʻlashga sabab boʻldi — made me cry, «to»siz; allow bilan esa to kerak boʻlardi va maʼnosi «ruxsat berdi».
5. My parents let me ___ my friends at the weekend. visit / to visit / visiting
Javob: visit. let + kim + feʼl, «to»siz.
По-русски: make и let: заставлять и разрешать
Когда кого-то заставляют что-то сделать (make) или разрешают (let).
make someone do something — заставить кого-то что-то сделать или стать причиной этого: My mum makes me clean my room. — Мама заставляет меня убирать комнату. The film made me cry. — Фильм довёл меня до слёз.
let someone do something — разрешить: My parents let me stay up late at weekends. — Родители разрешают мне поздно ложиться по выходным.
После обоих глаголов инфинитив идёт без to: make me laugh, let him go. У let все три формы одинаковые: let – let – let; у make: make – made – made.
Сравнение с русским и узбекским
В русском после «заставить», «разрешить», «позволить» идёт инфинитив, поэтому так и хочется сказать made me to clean. Но после make и let to не ставится: made me clean, let me go. Русские «рассмешить», «довести до слёз» передаются через make: made me laugh, made me cry. А «Нас заставили ждать» в пассиве — We were made to wait, здесь to уже нужно. «Мне не разрешили» — I wasn't allowed to, а не I wasn't let.
Bogʻliq mavzular
- Let's: birga qilishni taklif qilish A1
- Have / get something done: ishni birovga qildirish B2
- Feʼl + to yoki -ing A2
- Must va have to: majburiyat A2
Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.