Oʻzlashtirma gap: darak gaplar

Boshqa odam nima deganini oʻz soʻzlaringiz bilan yetkazish uchun. B1

Kimdir aytgan gapni oʻz soʻzlarimiz bilan yetkazsak, oʻzlashtirma gap (reported speech) ishlatamiz. Ali: «I'm tired.» → Ali said (that) he was tired.

Agar xabar beruvchi feʼl oʻtgan zamonda boʻlsa (said, told), zamon odatda bir qadam orqaga suriladi: am / is → was, are → were, will → would, can → could, Present Simple → Past Simple, Present Perfect va Past Simple → Past Perfect (Past Simple koʻpincha oʻzgarmasdan ham qoladi).

Olmoshlar va vaqt, joy soʻzlari ham oʻzgaradi: I → he / she, tomorrow → the next day, here → there. that soʻzini tushirib qoldirish mumkin.

say va tell farqiga eʼtibor bering: say something, lekin tell somebody something. She said she was busy. She told me she was busy.

Shakllar

say bilan
subject + said (that) + subject + verb (one tense back)

Aziz said (that) he was tired.

tell bilan
subject + told + person + (that) + subject + verb

My mum told me (that) dinner was ready.

Zamonlar oʻzgarishi
am / is → was, are → were
work → worked, is working → was working
worked / has worked → had worked
will → would, can → could

'I'll call you.' → She said she would call me.

Qachon ishlatiladi

Oʻtmishda aytilgan gap — zamon bir qadam orqaga

Olmoshlar, vaqt va joy soʻzlari ham oʻzgaradi

Gap hali ham toʻgʻri boʻlsa yoki feʼl hozirgi zamonda (says) boʻlsa, zamon oʻzgarmasligi mumkin

Oʻzbek tili bilan farqi

Oʻzbek tilida oʻzlashtirma gap feʼlning -gani, -ishi shakllari yoki deb bilan tuziladi: «Ali charchaganini aytdi», «Ali charchadim, dedi». Zamon esa oʻzgarmaydi: «U ertaga kelishini aytdi». Ingliz tilida said shaklidan keyin zamon odatda orqaga suriladi: He said he would come. Yana bir farq: oʻzbekchada «aytdi» bitta feʼl, inglizchada esa ikkita — say (odamsiz) va tell (odam bilan): He told me, lekin He said (to me). Shuning uchun «said me» degan xato koʻp uchraydi.

Eslatmalar

Keng tarqalgan xatolar

Mini test

1. Yesterday Kamila said she ___ busy, but today she's free. was / is / has

Javob: was. Kecha aytilgan va endi toʻgʻri emas — zamon orqaga suriladi: is → was.

2. Bobur ___ me that he had a new phone. said / says / told

Javob: told. Odam (me) bilan tell ishlatiladi.

3. 'I'll come tomorrow.' → Last week Malika said she ___ come the next day. will / would / is going

Javob: would. Oʻtmishda yetkazilgan gapda will → would boʻladi.

4. 'We moved here two years ago.' → They said they ___ there two years before. have moved / move / had moved

Javob: had moved. Past Simple oʻzlashtirma gapda Past Perfect boʻladi: had moved.

5. 'I saw your brother yesterday.' → Last month Laylo said she had seen my brother ___. yesterday / the day before / tomorrow

Javob: the day before. Oʻtmishdagi gapni yetkazganda yesterday → the day before.

По-русски: Косвенная речь: утверждения

Чтобы передать своими словами, что сказал другой человек.

Когда мы своими словами передаём чужие слова, используем косвенную речь (reported speech). Ali: «I'm tired.» → Ali said (that) he was tired.

Если глагол сообщения стоит в прошедшем времени (said, told), время обычно сдвигается на шаг назад: am / is → was, are → were, will → would, can → could, Present Simple → Past Simple, Present Perfect и Past Simple → Past Perfect (Past Simple часто можно и не менять).

Меняются также местоимения и слова времени и места: I → he / she, tomorrow → the next day, here → there. Слово that можно опустить.

Различайте say и tell: say something, но tell somebody something. She said she was busy. She told me she was busy.

Сравнение с русским и узбекским

В русской косвенной речи время не меняется: «Он сказал, что устал / что придёт / что живёт в Ташкенте». В английском после said время обычно сдвигается назад: He said he would come (а не will come). Поэтому самая частая ошибка — оставить время как в русском. Кроме того, «сказал мне» — это told me или said to me, но не said me. Перед that в английском не ставится запятая, и само that можно опустить, а русское «что» опустить нельзя.

Bogʻliq mavzular

Ingliz tilini Safiya bilan oʻrganing

Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.