Oʻzlashtirma gap: soʻroq gaplar

Kimdir nima deb soʻraganini yetkazish uchun. B1

Kimningdir savolini yetkazganda asked, wanted to know yoki wondered ishlatamiz: «Where do you live?» → She asked me where I lived.

Eng muhim qoida: savol oddiy darak gap tartibiga oʻtadi — avval ega, keyin feʼl. do / does / did yoʻqoladi va oxirida soʻroq belgisi qoʻyilmaydi: where I lived (where did I live emas).

Soʻroq soʻzli savollarda (where, what, why…) soʻroq soʻzi qoladi. Ha / yoʻq savollarida if yoki whether qoʻshiladi: «Are you hungry?» → Mum asked if I was hungry.

Zamonlar, olmoshlar va vaqt soʻzlari darak gaplardagi kabi oʻzgaradi: is → was, can → could, you → I.

Shakllar

Soʻroq soʻzli savol

asked (+ person) + wh-word + subject + verb

She asked me where I lived.

Ha / yoʻq savoli

asked (+ person) + if / whether + subject + verb

He asked if I liked football.

Boshqa feʼllar bilan

wanted to know / wondered + wh-word / if + subject + verb

My dad wanted to know when the lesson finished.

Qachon ishlatiladi

Soʻroq soʻzli savollar: soʻroq soʻzi + ega + feʼl

'Where do you live?' → She asked me where I lived. — «Qayerda yashaysan?» → U mendan qayerda yashashimni soʻradi.
'What time is it?' → He asked what time it was. — «Soat necha?» → U soat necha boʻlganini soʻradi.
'Why did you leave early?' → They asked why I had left early. — «Nega erta ketding?» → Ular nega erta ketganimni soʻrashdi.

Ha / yoʻq savollari: if yoki whether

'Are you hungry?' → Mum asked if I was hungry. — «Qorning ochmi?» → Oyim qornim ochmi, deb soʻradi.
'Can you swim?' → The coach asked whether I could swim. — «Suza olasanmi?» → Murabbiy suza olish-olmasligimni soʻradi.
'Have you finished?' → The teacher asked if we had finished. — «Tugatdingizmi?» → Ustoz tugatgan-tugatmaganimizni soʻradi.

who yoki what ega boʻlsa, soʻz tartibi oʻzgarmaydi

'Who broke the window?' → She asked who had broken the window. — «Derazani kim sindirdi?» → U derazani kim sindirganini soʻradi.
'What happened?' → He asked what had happened. — «Nima boʻldi?» → U nima boʻlganini soʻradi.

Oʻzbek tili bilan farqi

Oʻzbek tilida savol oʻzlashtirilganda feʼl -ish, -gan shaklini oladi: «U qayerda yashashimni soʻradi». Ha / yoʻq savollaridagi -mi esa «kelish-kelmasligimni» kabi shaklga aylanadi yoki «deb» bilan qoladi («qornim ochmi, deb soʻradi») — ingliz tilida buning oʻrniga if / whether qoʻyiladi. Oʻzbek tilida savolda soʻz tartibi oʻzgarmaydi, shuning uchun oʻquvchilar inglizcha toʻgʻri savol shaklini (where do you live) oʻzlashtirma gapga ham koʻchirishadi: asked where did I live. Toʻgʻrisi: asked where I lived. Zamon ham oʻzbekchadagidek qolmaydi, orqaga suriladi.

Eslatmalar

Oʻzlashtirma savolda do / does / did ishlatilmaydi va oxirida ? qoʻyilmaydi: He asked what I wanted.
ask feʼlidan keyin odam predlogsiz keladi: asked me, asked the teacher (asked to me emas).
whether — if soʻziga qaraganda biroz rasmiyroq. whether or not ham ishlatiladi: She asked whether or not I was coming.
be feʼli ham egadan keyin turadi: «Where is the station?» → He asked where the station was.

Keng tarqalgan xatolar

✗ She asked me where did I live. ✓ She asked me where I lived.
Oʻzlashtirma savolda did yoʻqoladi va darak gap tartibi ishlatiladi.
✗ He asked me do I like football. ✓ He asked me if I liked football.
Ha / yoʻq savollarida if yoki whether kerak.
✗ The teacher asked to us what we were doing. ✓ The teacher asked us what we were doing.
ask feʼlidan keyin predlog qoʻyilmaydi.
✗ They asked where was the station. ✓ They asked where the station was.
be ham egadan keyin keladi: the station was.

Mini test

1. 'Where are you going?' → Yesterday Rustam asked me where I ___. was going / am going / did go

Javob: was going. Darak gap tartibi va zamon orqaga suriladi: am going → was going.

2. He asked me ___ I had a pen. that / if / do

Javob: if. Ha / yoʻq savoli — if.

3. They asked us what time ___. did the film start / does the film start / the film started

Javob: the film started. Oʻzlashtirma savolda did ishlatilmaydi: ega + feʼl.

4. Which sentence is correct? Dad asked where were my keys. / Dad asked where my keys were. / Dad asked where are my keys?

Javob: Dad asked where my keys were.. Ega (my keys) feʼldan oldin turadi, soʻroq belgisi qoʻyilmaydi.

5. The doctor asked ___ how I felt. me / to me / for me

Javob: me. ask feʼlidan keyin odam predlogsiz keladi.

По-русски: Косвенная речь: вопросы

Чтобы передать, о чём кто-то спросил.

Передавая чужой вопрос, используем asked, wanted to know или wondered: «Where do you live?» → She asked me where I lived.

Главное правило: вопрос получает порядок слов обычного утверждения — сначала подлежащее, потом сказуемое. do / does / did исчезают, а вопросительный знак в конце не ставится: where I lived (а не where did I live).

В вопросах с вопросительным словом (where, what, why…) это слово сохраняется. В вопросах «да / нет» добавляется if или whether: «Are you hungry?» → Mum asked if I was hungry.

Времена, местоимения и слова времени меняются так же, как в утверждениях: is → was, can → could, you → I.

Сравнение с русским и узбекским

В русском косвенный вопрос строится почти как прямой: «Где ты живёшь?» → «Она спросила, где я живу». Время не меняется, порядок слов тот же. Поэтому кажется, что и в английском можно оставить вопросительный порядок: asked where do I live — это ошибка, нужно asked where I lived. Русская частица ли («спросил, умею ли я плавать») соответствует if / whether, но стоит в другом месте: asked if I could swim. «Спросить у кого-то» — просто ask someone, без предлога: asked me, а не asked from me.

Bogʻliq mavzular

Ingliz tilini Safiya bilan oʻrganing

Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.

Bepul boshlash Ilovani yuklab olish