Safiya
Can / can't: qila olish va ruxsat
Biror ishni qila olish yoki olmaslikni aytish, ruxsat soʻrash va berish uchun. A1
can ikki asosiy maʼnoga ega. Birinchisi — qobiliyat: I can swim (Men suza olaman). Ikkinchisi — ruxsat: Can I open the window? (Derazani ochsam boʻladimi?)
can barcha shaxslar bilan bir xil: I can, she can, they can — -s qoʻshilmaydi. Undan keyin feʼl lugʻatdagi shaklda va to soʻzisiz keladi: She can dance (can to dance emas).
Inkor: can't (toʻliq shakli — cannot). Savolda can oldinga chiqadi: Can you ride a bike? — Yes, I can. / No, I can't.
Shakllar
subject + can + verbMy little brother can read.
subject + can't (cannot) + verbI can't play the guitar.
Can + subject + verb?
— Yes, I can. / No, I can't.Can you speak Russian? — Yes, I can.
Qachon ishlatiladi
Qobiliyat: nimani qila olasan
- Madina can speak three languages. — Madina uch tilda gapira oladi.
- I can't swim very well. — Men unchalik yaxshi suza olmayman.
Ruxsat soʻrash va berish
- Can I use your phone? — Yes, of course. — Telefoningdan foydalansam boʻladimi? — Ha, albatta.
- You can't use phones in the exam. — Imtihonda telefondan foydalanish mumkin emas.
Iltimos qilish: Can you…?
- Can you close the window, please? — Iltimos, derazani yopib qoʻya olasizmi?
Oʻzbek tili bilan farqi
Oʻzbek tilida qobiliyat feʼlning oʻzida aytiladi: «suza olaman», «gapira olmayman». Ruxsat esa boshqa shaklda: «kirsam boʻladimi?», «mumkin emas». Ingliz tilida ikkalasi uchun bitta soʻz bor — can. U feʼldan oldin keladi va hech oʻzgarmaydi: she can (she cans emas). «-sa boʻladimi?» degan savolni ingliz tilida Can I…? bilan boshlang: Can I come in?
Eslatmalar
- can't — ogʻzaki nutq va oddiy yozuvda. cannot — rasmiyroq yozuvda, bitta soʻz qilib yoziladi.
- Talaffuz: tasdiq gapda can qisqa va kuchsiz aytiladi /kən/, can't esa urgʻuli va choʻziq /kɑːnt/. Farqni urgʻudan eshitish mumkin. Qisqa javobda can toʻliq aytiladi: Yes, I can /kæn/.
- Ruxsat soʻrashda May I…? ham bor — u rasmiyroq va xushmuomalaroq: May I come in?
- Oʻtgan zamonda qobiliyat uchun could ishlatiladi: I could swim when I was five.
Keng tarqalgan xatolar
- ✗ I can to swim. ✓ I can swim.
can feʼlidan keyin to ishlatilmaydi. - ✗ She cans play the piano. ✓ She can play the piano.
can he, she, it bilan ham -s olmaydi. - ✗ Do you can speak English? ✓ Can you speak English?
can bilan savolda do kerak emas — can oldinga chiqadi. - ✗ He can plays football. ✓ He can play football.
can feʼlidan keyingi feʼl -s olmaydi.
Mini test
1. My grandmother ___ use a computer. She doesn't know how. can / can't / doesn't can
Javob: can't. Qanday ishlatishni bilmaydi, demak can't.
2. ___ I sit here? — Yes, of course. Can / Do / Am
Javob: Can. Ruxsat soʻrash: Can I…?
3. Rustam can ___ very fast. runs / to run / run
Javob: run. can feʼlidan keyin feʼl lugʻatdagi shaklda: run.
4. Can your sister drive? — No, she ___. doesn't / can't / isn't
Javob: can't. Can bilan soʻralgan savolga qisqa javob: No, she can't.
5. Penguins ___ fly, but they can swim very well. can't / can / don't can
Javob: can't. but — qarama-qarshilik: ucha olmaydi, lekin suza oladi.
По-русски: Can / can't: умение и разрешение
Чтобы сказать, кто что умеет или не умеет, и чтобы спросить или дать разрешение.
У can два главных значения. Первое — умение: I can swim (Я умею плавать). Второе — разрешение: Can I open the window? (Можно открыть окно?)
can одинаков для всех лиц: I can, she can, they can — без -s. После него глагол стоит в словарной форме, без to: She can dance (а не can to dance).
Отрицание: can't (полная форма — cannot). В вопросе can выходит вперёд: Can you ride a bike? — Yes, I can. / No, I can't.
Сравнение с русским и узбекским
Русским «могу», «умею» и «можно» в английском часто соответствует одно can: I can swim (я умею плавать), Can I go? (можно мне пойти?). В отличие от русского «могу — может», can не меняется по лицам: she can, а не «she cans». После can не нужна частица to, хотя по-русски «умею плавать» — это инфинитив: I can swim, а не «I can to swim». Русское «нельзя» часто переводится как can't: You can't park here.
Bogʻliq mavzular
- Could va was able to: oʻtmishdagi qobiliyat A2
- Must va have to: majburiyat A2
- Would like: muloyim xohish va taklif A1
- Buyruq gaplar A1
Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.