Buyruq gaplar

Buyruq, koʻrsatma, maslahat yoki iltimos aytish uchun. A1

Buyruq gap (imperative) bilan biror kishiga nima qilish kerakligini aytamiz: koʻrsatma beramiz, yoʻl koʻrsatamiz, maslahat beramiz yoki iltimos qilamiz: «Eshikni och», «Yugurma».

U juda oson tuziladi: feʼlning lugʻatdagi shakli gap boshiga qoʻyiladi, ega (you) aytilmaydi: Open the door. Sit down. Inkor uchun feʼl oldiga Don't qoʻyamiz: Don't run.

Shakl bitta — bir kishiga ham, koʻp kishiga ham: Sit down! — bu «Oʻtir!» ham, «Oʻtiring!» ham. Muloyimroq boʻlish uchun please qoʻshing: Please close the window.

Shakllar

Tasdiq

verb + ...
Please + verb + ...
verb + ..., please.

Open your books, please.

Inkor

Don't + verb + ...
(signs, rules) Do not + verb + ...

Don't use your phone in class.

be feʼli bilan

Be + adjective
Don't be + adjective

Be careful! Don't be late.

Qachon ishlatiladi

Koʻrsatmalar va yoʻl koʻrsatish

Turn left at the bank. — Bank yonida chapga buriling.
Mix the eggs and the milk. — Tuxum bilan sutni aralashtiring.
Click here to start the game. — Oʻyinni boshlash uchun shu yerni bosing.

Buyruqlar, qoidalar va ogohlantirishlar

Sit down and be quiet, please. — Iltimos, oʻtiring va jim boʻling.
Don't touch that! It's hot. — Unga tegma! U issiq.

Maslahat va taklif

Try this plov — it's really good! — Bu oshni tatib koʻr — juda mazali!
Don't worry. Everything is OK. — Xavotir olma. Hammasi joyida.
Come in and have some tea. — Kiring, choy iching.

Oʻzbek tili bilan farqi

Oʻzbek tilida buyruq shakli son va hurmatga qarab oʻzgaradi: oʻtir — oʻtiring, kel — keling; inkor -ma bilan: yugurma, yugurmang. Ingliz tilida shakl bitta: Sit down — ham «oʻtir», ham «oʻtiring». Hurmat qoʻshimcha bilan emas, please soʻzi va ohang bilan beriladi. Inkor -ma oʻrniga feʼl oldidan Don't keladi: Don't run. Yana bir farq: oʻzbekchada feʼl oxirida turadi («Eshikni oching»), ingliz tilida esa buyruq feʼli doim boshda: Open the door.

Eslatmalar

please gap boshida yoki oxirida keladi: Please sit down. / Sit down, please. Oxirida boʻlsa, oldidan vergul qoʻyiladi.
Yozuvlar va qoidalarda koʻpincha toʻliq shakl Do not ishlatiladi: Do not enter. Do not touch.
Always va never bilan ham buyruq gap tuziladi: Always wash your hands. Never tell anyone your password.
Oddiy buyruq baʼzan qatʼiy eshitiladi. Iltimos qilganda koʻpincha savol ishlatiladi: Can you open the window, please?

Keng tarqalgan xatolar

✗ Not run in the corridor! ✓ Don't run in the corridor!
Buyruq gapning inkori Don't bilan tuziladi.
✗ Don't late for school! ✓ Don't be late for school!
late — sifat, feʼl emas, shuning uchun be kerak.
✗ Don't be worry. ✓ Don't worry.
worry — feʼlning oʻzi, oldiga be qoʻyilmaydi.
✗ You open the window, please. ✓ Open the window, please.
Oddiy buyruq gapda you aytilmaydi — gap feʼl bilan boshlanadi.

Mini test

1. ___ your books at page 20. Open / Opens / You opening

Javob: Open. Buyruq gap feʼlning lugʻatdagi shakli bilan boshlanadi.

2. ___ touch the cake! It's for Mum's birthday. Not / Don't / No

Javob: Don't. Inkor buyruq Don't + feʼl bilan tuziladi.

3. Don't ___ late for the lesson. is / are / be

Javob: be. late — sifat, shuning uchun Don't be late.

4. Don't ___! Everything is OK. worry / be worry / worrying

Javob: worry. worry — feʼl, Don't soʻzidan keyin feʼlning oddiy shakli keladi.

5. Which sentence is correct? Not use your phone here. / Don't use your phone here. / Don't uses your phone here.

Javob: Don't use your phone here.. Don't + feʼlning -s qoʻshimchasisiz lugʻatdagi shakli.

По-русски: Повелительное наклонение

Чтобы дать указание, инструкцию, совет или попросить о чём-то.

С помощью повелительного наклонения (imperative) мы говорим кому-то, что делать: даём инструкции, объясняем дорогу, советуем или просим: «Открой дверь», «Не бегай».

Строится оно очень просто: глагол в словарной форме ставится в начало, подлежащее (you) не произносится: Open the door. Sit down. Для отрицания перед глаголом ставим Don't: Don't run.

Форма одна — и для одного человека, и для нескольких: Sit down! — это и «Садись!», и «Садитесь!». Чтобы звучать вежливее, добавьте please: Please close the window.

Сравнение с русским и узбекским

В русском у повелительного наклонения есть формы на «ты» и на «вы»: садись — садитесь, не бегай — не бегайте. В английском форма одна: Sit down, Don't run — для одного и для многих, на «ты» и на «вы». Вежливость передаётся словом please и интонацией, а не окончанием. Отрицание — не просто «не», а Don't: «Not run» или «No run» — ошибка. И осторожно с прямыми просьбами: русское «Дай ручку» звучит нормально, а Give me a pen может показаться грубым; лучше Can I have a pen, please?

Bogʻliq mavzular

Ingliz tilini Safiya bilan oʻrganing

Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.

Bepul boshlash Ilovani yuklab olish