Bogʻlovchilar: and, but, or, because, so
Ikki soʻz yoki ikki fikrni bitta gapda bogʻlash uchun. A1
Bogʻlovchilar ikki soʻzni yoki ikki qisqa gapni bogʻlaydi. Har birining oʻz maʼnosi bor.
and — «va», qoʻshadi: I like tea and coffee. but — «lekin», qarama-qarshi fikr: The phone is nice, but it's expensive. or — «yoki», tanlov: Tea or coffee?
because — «chunki», sababni aytadi: We're at home because it's raining. so — «shuning uchun», natijani aytadi: It's raining, so we're at home.
because va so bogʻlovchilaridan keyin toʻliq gap keladi — egasi va feʼli bilan: because it's raining, «because raining» emas.
Shakllar
word + and / or + word
sentence + and / or + sentenceI have a brother and a sister.
sentence, but + sentenceThe bag is nice, but it's expensive.
result + because + reason
reason, so + resultIt's Friday, so I'm happy.
Qachon ishlatiladi
and — yana bir narsa qoʻshish
- I have a cat and a dog. — Mening mushugim va itim bor.
- She likes music and she plays the guitar. — U musiqani yaxshi koʻradi va gitara chaladi.
but — qarama-qarshi yoki kutilmagan fikr
- Samarkand is beautiful, but it's very hot in summer. — Samarqand chiroyli, lekin yozda juda issiq.
- My brother is tall, but I'm short. — Akam baland boʻyli, men esa past boʻyliman.
or — tanlov; inkor gapda ham and oʻrniga or
- Do you want plov or soup? — Palov xohlaysanmi yoki shoʻrva?
- I don't eat meat or fish. — Men goʻsht ham, baliq ham yemayman.
because — sabab, so — natija
- I'm happy because it's my birthday. — Men xursandman, chunki bugun tugʻilgan kunim.
- It's my birthday, so I'm happy. — Bugun tugʻilgan kunim, shuning uchun xursandman.
- She can't come because she's ill. — U kela olmaydi, chunki kasal.
Oʻzbek tili bilan farqi
Oʻzbekchada ham shunday soʻzlar bor: va, lekin (ammo), yoki, chunki, shuning uchun. Lekin oʻzbekchada gaplar koʻpincha qoʻshimcha bilan bogʻlanadi: «Yomgʻir yogʻgani uchun uyda qoldik», «Kelib, oʻtirdi». Ingliz tilida bunday qoʻshimchalar yoʻq — gaplarni bogʻlovchi bilan aniq bogʻlash kerak: It's raining, so we're at home. «-gani uchun»ni «for» deb tarjima qilmang — sabab uchun because kerak. Inkorda «ham… ham» esa or boʻladi: I don't eat meat or fish.
Eslatmalar
- but va so bogʻlovchilaridan oldin odatda vergul qoʻyiladi, because bogʻlovchisidan oldin esa odatda qoʻyilmaydi: It's late, so I'm going home. I'm going home because it's late.
- because Why? savoliga javob beradi: Why are you late? — Because the bus was late. Ogʻzaki nutqda bunday qisqa javob normal.
- because va so bogʻlovchilarini bitta gapda birga ishlatmang — bittasini tanlang.
Keng tarqalgan xatolar
- ✗ Because it's cold, so I'm at home. ✓ It's cold, so I'm at home.
because va so birga ishlatilmaydi. - ✗ I don't like tea and coffee. ✓ I don't like tea or coffee.
Inkor gapda ikki narsani or bogʻlaydi. - ✗ I'm at home because cold. ✓ I'm at home because it's cold.
because bogʻlovchisidan keyin toʻliq gap kerak: ega + feʼl. - ✗ I like pizza, so it's tasty. ✓ I like pizza because it's tasty.
Sabab because bilan aytiladi, so esa natijani bildiradi.
Mini test
1. I have a cat ___ a dog. and / but / so
Javob: and. Ikki narsani qoʻshamiz — and.
2. I want this phone, ___ I don't have the money. so / but / because
Javob: but. Ikkinchi fikr birinchisiga qarama-qarshi — but.
3. Is it Monday ___ Tuesday today? and / or / so
Javob: or. Ikki variantdan birini tanlash — or.
4. It's cold today, ___ I'm wearing a coat. because / but / so
Javob: so. Palto kiyish — sovuqning natijasi, natija so bilan.
5. She's happy ___ it's her birthday. because / so / or
Javob: because. Tugʻilgan kun — xursandlikning sababi, sabab because bilan.
По-русски: Союзы and, but, or, because, so
Чтобы соединить два слова или две мысли в одном предложении.
Союзы соединяют два слова или два коротких предложения. У каждого свой смысл.
and — «и», добавляет: I like tea and coffee. but — «но», противопоставляет: The phone is nice, but it's expensive. or — «или», выбор: Tea or coffee?
because — «потому что», называет причину: We're at home because it's raining. so — «поэтому», называет результат: It's raining, so we're at home.
После because и so идёт полное предложение — с подлежащим и сказуемым: because it's raining, а не «because raining».
Сравнение с русским и узбекским
Союзы почти совпадают с русскими: and — «и», but — «но», or — «или», because — «потому что», so — «поэтому». Трудности две. Русское «а» точного перевода не имеет: по смыслу это and или but — My brother is tall, but I'm short. И в отрицании русское «ни… ни» или «и» становится or: «Я не ем мясо и рыбу» — I don't eat meat or fish. Не путайте because и so: because стоит перед причиной, so — перед результатом.
Bogʻliq mavzular
- Ketma-ketlik soʻzlari A2
- Sabab va natija bogʻlovchilari B1
- Zid bogʻlovchilar: although, however, but B1
- Soʻroq soʻzlari A1
Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.