Safiya
Soʻroq soʻzlari
Aniq maʼlumot soʻrash uchun: nima, kim, qayerda, qachon, nega, qanday. A1
Soʻroq soʻzlari (wh-words) bilan «ha» yoki «yoʻq» emas, aniq maʼlumot soʻraymiz: What — nima, Who — kim, Where — qayerda / qayerga, When — qachon, Why — nega, How — qanday. Yana: Which — qaysi, Whose — kimning, How old — necha yosh, How many / How much — nechta / qancha.
Soʻroq soʻzi doim gap boshida turadi. Undan keyin yordamchi feʼl (am/is/are, do/does, can…), keyin ega, keyin asosiy feʼl: Where are you from? What do you want? When can we go?
Javob odatda qisqa boʻladi: Where do you live? — In Tashkent. Why? savoliga Because… bilan javob beramiz.
Shakllar
Wh-word + am / is / are + subject?Where is my phone?
Wh-word + do / does + subject + verb?What time does the film start?
Wh-word + can + subject + verb?How can I get to the bazaar?
Qachon ishlatiladi
Narsa va odamlar: What, Who, Which, Whose
- What is your name? — Ismingiz nima?
- Who is your English teacher? — Ingliz tili oʻqituvchingiz kim?
- Whose bag is this? — Bu kimning sumkasi?
Joy va vaqt: Where, When, What time
- Where do you live? — Qayerda yashaysan?
- When is your birthday? — Tugʻilgan kuning qachon?
- What time do you get up? — Soat nechada turasan?
Sabab va usul: Why, How
- Why are you sad? — Because I lost my phone. — Nega xafasan? — Chunki telefonimni yoʻqotib qoʻydim.
- How do you go to school? — By bus. — Maktabga qanday borasan? — Avtobusda.
How + soʻz: How old, How many, How much
- How old is your sister? — Singling necha yoshda?
- How many students are in your class? — Sinfingizda nechta oʻquvchi bor?
- How much is this T-shirt? — Bu futbolka qancha turadi?
Oʻzbek tili bilan farqi
Oʻzbek tilida soʻroq soʻzi gapning ichida, feʼl oldida turadi: «Sen qayerda yashaysan?», «Bu kimning sumkasi?». Ingliz tilida esa soʻroq soʻzi doim birinchi: Where do you live? Oʻzbekchada savol uchun yordamchi soʻz kerak emas, ingliz tilida esa do/does yoki am/is/are albatta kerak. Shuning uchun «You live where?» yoki «Where you live?» kabi xatolar koʻp uchraydi. Yana: «qayerda» ham, «qayerga» ham inglizchada where: Where do you live? Where are you going?
Eslatmalar
- Who ega boʻlsa, do/does kerak emas: Who lives here? Who wants ice cream?
- Which tanlov kichik boʻlganda: Which colour do you want — red or blue?
- How many — sanaladigan otlar bilan (How many books?), How much — sanalmaydigan otlar va narx bilan (How much water? How much is it?).
- Predlog koʻpincha savol oxirida qoladi: Where are you from? Who is this present for?
Keng tarqalgan xatolar
- ✗ Where you live? ✓ Where do you live?
Savolda soʻroq soʻzidan keyin do/does kerak. - ✗ What your name is? ✓ What is your name?
Savolda is egadan oldin keladi. - ✗ How is your name? ✓ What is your name?
Ism soʻralganda What ishlatiladi. - ✗ How many money have you got? ✓ How much money have you got?
money sanalmaydi, shuning uchun How much.
Mini test
1. ___ do you live? — In Samarkand. What / Where / When
Javob: Where. Joy soʻralyapti, shuning uchun Where.
2. ___ is your birthday? — In May. When / Who / Why
Javob: When. Vaqt soʻralyapti, shuning uchun When.
3. What time ___ the lesson start? do / is / does
Javob: does. the lesson = it, Present Simple savolida does.
4. ___ is your name? How / What / Who
Javob: What. Ism soʻralganda What is your name? deymiz.
5. ___ brothers have you got? — Two. How many / How much / How old
Javob: How many. brothers sanaladi, shuning uchun How many.
По-русски: Вопросительные слова
Чтобы узнать конкретную информацию: что, кто, где, когда, почему, как.
Вопросительные слова (wh-words) нужны, чтобы узнать конкретную информацию, а не «да» или «нет»: What — что, Who — кто, Where — где / куда, When — когда, Why — почему, How — как. А ещё: Which — который, какой (из), Whose — чей, How old — сколько лет, How many / How much — сколько.
Вопросительное слово всегда стоит в начале. За ним идёт вспомогательный глагол (am/is/are, do/does, can…), потом подлежащее, потом основной глагол: Where are you from? What do you want? When can we go?
Отвечают обычно коротко: Where do you live? — In Tashkent. На Why? отвечают с Because…
Сравнение с русским и узбекским
В русском вопросительное слово тоже стоит в начале, но дальше порядок слов не меняется: «Где ты живёшь?» — слово + обычное предложение. В английском после вопросительного слова нужен вспомогательный глагол перед подлежащим: Where do you live? Поэтому типичная ошибка — «Where you live?». Русское «как» переводится по-разному: «Как дела?» — How are you?, но «Как тебя зовут?» — What is your name? А «сколько» — How many для исчисляемых и How much для неисчисляемых и цены.
Bogʻliq mavzular
- Hozirgi oddiy zamon: soʻroq va inkor gaplar A1
- To be feʼli: am, is, are A1
- Ega va toʻldiruvchiga savollar A2
- Much, many va a lot of A2
- Muloyim bilvosita savollar B1
Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.