Majhul nisbat: barcha zamonlar va modallar
Ishni kim qilgani emas, ishning oʻzi muhim boʻlganda — istalgan zamonda va modal feʼllar bilan. B2
Passiv (majhul nisbat) diqqatni ishni bajargan odamdan ishning oʻziga yoki u bilan nima boʻlganiga oʻtkazadi: The bridge is being repaired — kim taʼmirlayotgani muhim emas. Bajaruvchini aytish kerak boʻlsa, by ishlatiladi.
Passiv formulasi doim bitta: be + past participle (V3). Zamonni faqat be koʻrsatadi, asosiy feʼl esa doim V3 boʻlib qoladi: is built, was built, has been built, will be built.
Davomli zamonlarda be feʼlining oʻzi ham -ing oladi: is being cleaned, was being cleaned. Modal feʼllardan keyin be + V3 keladi: can be done, must be finished. Oʻtmish haqida gapirsak — modal + have been + V3: It should have been sent yesterday.
Shakllar
am / is / are (being) + V3
was / were (being) + V3
has / have / had been + V3
will be + V3Our school has been painted, and the gym is being repaired.
can / must / should / might + be + V3
modal + have been + V3 (past)Phones must be switched off. The letter should have been sent yesterday.
subject + be + not + V3
(Wh-) + be + subject + V3?
Has / Will + subject + been / be + V3?The results haven't been announced yet. When will they be announced?
Qachon ishlatiladi
Bajaruvchi nomaʼlum, aniq yoki muhim emas
- My bike has been stolen! — Velosipedimni oʻgʻirlab ketishibdi!
- The road is being repaired, so we're taking the bus. — Yoʻl taʼmirlanyapti, shuning uchun avtobusda ketyapmiz.
Yangiliklar, qoidalar va jarayonlar — rasmiy va yozma nutq
- The new metro station will be opened next year. — Yangi metro bekati kelasi yili ochiladi.
- Bags must not be left in the corridor. — Sumkalarni yoʻlakda qoldirish mumkin emas.
- First, the cotton is collected, and then it is cleaned. — Avval paxta teriladi, keyin tozalanadi.
Mavzuni gap boshida saqlash; yangi maʼlumot by bilan oxirida
- The Kalon Minaret in Bukhara was built in 1127. — Buxorodagi Minorai Kalon 1127-yilda qurilgan.
- This song was written by a sixteen-year-old. — Bu qoʻshiqni oʻn olti yoshli bola yozgan.
Oʻzbek tili bilan farqi
Oʻzbek tilida ham majhul nisbat bor: quriladi, qurildi, taʼmirlanyapti — shuning uchun gʻoya tanish. Farqi shundaki, oʻzbekchada -il / -in qoʻshimchasi va zamon bitta feʼlga qoʻshiladi, inglizchada esa ikki qism bor: zamonni be koʻrsatadi, asosiy feʼl V3 boʻladi. Natijada be tushib qoladi («The house built in 1990») yoki davomli zamonda being unutiladi. Yana bir farq: oʻzbekchada koʻpincha «-ishdi» bilan shaxssiz gapiramiz (oʻgʻirlab ketishdi), inglizchada esa bunday joyda odatda passiv ishlatiladi: My bike was stolen. «Tomonidan» soʻzlashuvda kam, lekin inglizcha by juda oddiy.
Eslatmalar
- Passiv faqat toʻldiruvchi oladigan feʼllardan yasaladi. Happen, arrive, die, appear kabi feʼllarda passiv yoʻq: The accident happened, «was happened» emas.
- Ikki toʻldiruvchili feʼllarda gapni odatda shaxs bilan boshlash tabiiyroq: I was given a prize, A prize was given to me degandan koʻra.
- Perfect Continuous va Future Continuous passivi (has been being built) juda kam ishlatiladi — oʻrniga boshqa zamon tanlang.
- IELTS Writing Task 1 topshirigʻidagi jarayon diagrammalari Present Simple passivi bilan yoziladi: The leaves are dried and then packed. Task 2 topshirigʻida passiv matnni rasmiyroq qiladi.
Keng tarqalgan xatolar
- ✗ The new school is building now. ✓ The new school is being built now.
Davomli passiv: is being + V3. - ✗ The accident was happened at night. ✓ The accident happened at night.
Happen toʻldiruvchi olmaydi, shuning uchun passivi yoʻq. - ✗ The homework must be finish by Monday. ✓ The homework must be finished by Monday.
Modal + be birikmasidan keyin V3 keladi. - ✗ The parcel has sent. ✓ The parcel has been sent.
Present Perfect passivida been kerak: has been + V3.
Mini test
1. The exam results ___ next week. will announce / will be announced / will be announcing
Javob: will be announced. Natijalarni kimdir eʼlon qiladi — passiv: will be + V3.
2. Sorry, you can't use this room. It ___ at the moment. is cleaning / is cleaned / is being cleaned
Javob: is being cleaned. Hozir jarayonda — davomli passiv: is being + V3.
3. All the seats ___ already. We're too late! have been booked / have booked / were being booked
Javob: have been booked. Already — Present Perfect; joylarni kimdir band qilgan — passiv: have been booked.
4. This form must ___ in black ink. complete / be completed / been completed
Javob: be completed. Modal + be + V3: must be completed.
5. The film was great. It ___ by a young director from Tashkent. was made / made / has made
Javob: was made. Filmni rejissyor yaratgan; by bor — passiv: was made.
По-русски: Страдательный залог: все времена и модальные глаголы
Когда важно само действие, а не тот, кто его совершает, — в любом времени и с модальными глаголами.
Пассив переносит внимание с того, кто действует, на само действие или на то, что произошло с предметом: The bridge is being repaired — кто ремонтирует, неважно. Если нужно назвать исполнителя, используют by.
Формула пассива всегда одна: be + past participle (V3). Время показывает только be, а смысловой глагол всегда остаётся в форме V3: is built, was built, has been built, will be built.
В длительных временах be сам получает -ing: is being cleaned, was being cleaned. После модальных глаголов идёт be + V3: can be done, must be finished. О прошлом — модальный + have been + V3: It should have been sent yesterday.
Сравнение с русским и узбекским
Пассив в русском есть («построен», «строится», «был построен»), но в разговоре мы чаще говорим неопределённо-лично: «дом строят», «мне сказали». В английском в таких случаях обычно пассив: The house is being built, I was told. Главная ловушка — возвратные глаголы на -ся: «дом строится» хочется перевести как «The house is building», а нужно is being built. К тому же русский различает вид, а английский — ещё и длительность и перфект, поэтому форму нужно выбирать точно: is being built (строится сейчас), has been built (уже построен), was built (был построен), will be built. Глаголы вроде «случиться» пассива не имеют: «was happened» — ошибка.
Bogʻliq mavzular
- Majhul nisbat: hozirgi va oʻtgan oddiy zamon B1
- Have / get something done: ishni birovga qildirish B2
- Shaxssiz majhul tuzilmalar: It is said that… C1
- Majhul nisbatdagi infinitiv va -ing shakli C1
Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.