Safiya
Oʻtgan oddiy zamon: toʻgʻri feʼllar
Oʻtmishda boʻlib oʻtgan va tugagan ishlar haqida gapirish uchun. A1
Past Simple — oʻtmishda boʻlib oʻtgan va tugagan ish: «Kecha futbol oʻynadim» — I played football yesterday. Koʻpincha qachon boʻlgani ham aytiladi: yesterday, last week, two days ago.
Toʻgʻri feʼllarga oxiriga -ed qoʻshiladi: play → played, watch → watched, visit → visited.
Yaxshi xabar: feʼl hamma shaxslarda bir xil, he / she bilan ham -s yoʻq: I worked, she worked, they worked.
Shakllar
subject + verb + -edWe visited our grandma on Sunday.
subject + did not (didn't) + verbI didn't watch TV last night.
Did + subject + verb?
Yes, I did. / No, I didn't.Did you play football yesterday?
Qachon ishlatiladi
Oʻtmishning maʼlum vaqtida tugagan ish
- I watched a film last night. — Kecha kechqurun film koʻrdim.
- We moved to Tashkent in 2019. — Biz 2019-yilda Toshkentga koʻchib keldik.
Ketma-ket boʻlgan ishlar (hikoya)
- She finished her homework and played a computer game. — U uy vazifasini tugatdi va kompyuter oʻyinini oʻynadi.
- I walked to school and talked to my friends. — Maktabga piyoda bordim va doʻstlarim bilan gaplashdim.
Oʻtmishda bir muddat davom etgan, endi tugagan holat
- My grandfather worked in a factory for thirty years. — Bobom zavodda oʻttiz yil ishlagan.
- When I was small, I lived in Namangan. — Kichkinaligimda Namanganda yashaganman.
Oʻzbek tili bilan farqi
Oʻzbekchada oʻtgan zamon qoʻshimchasi -di feʼl oxiriga qoʻshiladi va shaxsga qarab oʻzgaradi: oʻynadim, oʻynading, oʻynadi. Inglizchada -ed ham feʼl oxiriga qoʻshiladi — bu oʻxshash. Farqi: -ed hamma shaxslarda bir xil: I played, you played, she played. Yana: oʻzbekchada feʼl gap oxirida («Men kecha futbol oʻynadim»), inglizchada esa egadan keyin: I played football yesterday. «Ikki kun oldin» — two days ago: ago ham «oldin» kabi vaqtdan keyin turadi.
Eslatmalar
- Imlo: -e bilan tugasa, faqat -d: like → liked. Undosh + y → -ied: study → studied (lekin play → played). Bir boʻgʻinli feʼl bitta unli + bitta undosh bilan tugasa, undosh ikkilanadi: stop → stopped, plan → planned (lekin visit → visited, rain → rained).
- Talaffuz: p, k, f, s, sh, ch tovushlaridan keyin -ed /t/ boʻladi (worked, watched), boshqa tovushlardan keyin /d/ (played, lived). /ɪd/ faqat t va d tovushlaridan keyin: wanted, needed. «work-ed» deb aytilmaydi.
- ago vaqt soʻzidan keyin keladi: two days ago, a week ago. «before two days» deyilmaydi.
Keng tarqalgan xatolar
- ✗ Yesterday I play football. ✓ Yesterday I played football.
Oʻtmish haqida gapirganda feʼlga -ed qoʻshiladi. - ✗ She studyed English. ✓ She studied English.
Undosh + y → -ied. - ✗ I visited my aunt before two days. ✓ I visited my aunt two days ago.
«…oldin» maʼnosida ago ishlatiladi va u vaqtdan keyin keladi. - ✗ He was played tennis yesterday. ✓ He played tennis yesterday.
Past Simple zamonida was kerak emas — faqat feʼl + -ed.
Mini test
1. Last weekend we ___ our cousins. visit / visited / visiting
Javob: visited. Last weekend — oʻtmish, feʼlga -ed qoʻshiladi.
2. My brother ___ for his exam all night. studied / studyed / was study
Javob: studied. Undosh + y → -ied: studied.
3. The car ___ at the traffic lights a minute ago. stoped / stop / stopped
Javob: stopped. stop — bir boʻgʻinli, oxiri bitta unli + bitta undosh, shuning uchun p ikkilanadi — stopped.
4. We arrived in Samarkand ___. before three days / three days ago / ago three days
Javob: three days ago. «Uch kun oldin» — three days ago: ago vaqtdan keyin turadi.
5. He ___ TV last night. watched / watches / was watch
Javob: watched. last night — oʻtmish, shuning uchun watched.
По-русски: Прошедшее простое время: правильные глаголы
Для действий, которые произошли и закончились в прошлом.
Past Simple — действие, которое произошло и закончилось в прошлом: «Вчера я играл в футбол» — I played football yesterday. Часто называют и время: yesterday, last week, two days ago.
К правильным глаголам добавляется окончание -ed: play → played, watch → watched, visit → visited.
Хорошая новость: форма одинакова для всех лиц, с he / she тоже без -s: I worked, she worked, they worked.
Сравнение с русским и узбекским
В русском прошедшее время меняется по роду и числу: играл, играла, играли. В английском форма одна для всех: I / she / they played. Русский различает вид: «смотрел» и «посмотрел», «делал» и «сделал». В английском для обоих обычно подходит Past Simple: I watched a film yesterday — «я смотрел / посмотрел фильм». «Два дня назад» — two days ago: ago ставится после срока, как и «назад».
Bogʻliq mavzular
- To be feʼlining oʻtgan zamoni: was / were A1
- Oʻtgan oddiy zamon: notoʻgʻri feʼllar A1
- Oʻtgan oddiy zamon: inkor va soʻroq gaplar A1
- Oʻtgan davomli zamon A2
- Hozirgi tugallangan zamon yoki oʻtgan oddiy zamon B1
Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.