Safiya
Oʻtgan oddiy zamon: notoʻgʻri feʼllar
-ed olmaydigan, oʻtgan zamonda shakli oʻzgaradigan feʼllar uchun. A1
Baʼzi feʼllar oʻtgan zamonda -ed olmaydi, ular oʻzgacha shaklga ega: go → went, eat → ate, see → saw. Ular notoʻgʻri feʼllar (irregular verbs) deyiladi.
Bunday feʼllar unchalik koʻp emas, lekin eng koʻp ishlatiladigan feʼllar aynan shular: go, have, get, make, see, come, take. Ularning qoidasi yoʻq — yod olish kerak.
Maʼnosi toʻgʻri feʼllar bilan bir xil: oʻtmishda tugagan ish. Shakli hamma shaxslarda bir xil: I went, she went, they went. Inkor va savolda esa did ishlatiladi va feʼl oddiy shaklga qaytadi: I didn't go. Did you go?
Shakllar
subject + past form (went, saw, ate...)We went to Samarkand last summer.
subject + didn't + verb (go, see, eat...)I didn't see him at school.
Did + subject + verb?
Yes, I did. / No, I didn't.Did you have breakfast?
Qachon ishlatiladi
Oʻtmishda tugagan ish
- I saw a great film yesterday. — Kecha zoʻr film koʻrdim.
- My dad bought a new car last month. — Dadam oʻtgan oy yangi mashina sotib oldi.
Ketma-ket boʻlgan ishlar (hikoya)
- I got up, had breakfast and went to school. — Turdim, nonushta qildim va maktabga ketdim.
- She came home, ate some plov and went to bed. — U uyga keldi, ozgina palov yedi va uxlagani yotdi.
Baʼzi feʼllar oʻtgan zamonda umuman oʻzgarmaydi: put, cut, hit, let
- Yesterday I cut my finger. — Kecha barmogʻimni kesib oldim.
- She put her bag on the chair and sat down. — U sumkasini stulga qoʻydi va oʻtirdi.
Oʻzbek tili bilan farqi
Oʻzbek tilida notoʻgʻri feʼllar deyarli yoʻq: har qanday feʼlga -di qoʻshiladi (bordi, yedi, koʻrdi). Ingliz tilida esa eng koʻp ishlatiladigan feʼllar oʻz shakliga ega, shuning uchun ularni yod olish kerak. Koʻp uchraydigan xato — hammasiga -ed qoʻshish: «goed», «buyed». Yana bir xato: oʻzbekchada zamon har doim feʼlda turadi, shuning uchun inkorda ham oʻtgan shakl qoldiriladi: «I didn't went». Inglizchada zamonni did koʻrsatadi, feʼl esa oddiy shaklga qaytadi: I didn't go.
Eslatmalar
- Eng koʻp kerak boʻladiganlar: have → had, do → did, go → went, get → got, make → made, see → saw, come → came, take → took, eat → ate, buy → bought, say → said.
- Guruhlab yod olish oson: buy → bought, bring → brought, think → thought; drink → drank, swim → swam, sing → sang.
- read oʻtgan zamonda ham read yoziladi, lekin /red/ deb oʻqiladi. said esa /sed/ deb oʻqiladi.
- be feʼlining oʻtgan zamoni — was / were, u alohida mavzu.
Keng tarqalgan xatolar
- ✗ I goed to the park. ✓ I went to the park.
go notoʻgʻri feʼl, oʻtgan shakli went. - ✗ Yesterday I buyed new shoes. ✓ Yesterday I bought new shoes.
buy feʼlining oʻtgan shakli bought, -ed qoʻshilmaydi. - ✗ I didn't saw the match. ✓ I didn't see the match.
didn't soʻzidan keyin feʼl oddiy shaklda. - ✗ We eat plov yesterday. ✓ We ate plov yesterday.
yesterday — oʻtmish, eat feʼlining oʻtgan shakli ate.
Mini test
1. Last Saturday we ___ to the bazaar. goed / went / go
Javob: went. go feʼlining oʻtgan shakli went.
2. I ___ a lot of photos in Samarkand last summer. took / taked / take
Javob: took. take feʼlining oʻtgan shakli took.
3. Last year my mum ___ me a new phone for my birthday. buyed / buys / bought
Javob: bought. Last year — oʻtmish, buy → bought.
4. She didn't ___ the message. saw / see / seen
Javob: see. didn't soʻzidan keyin feʼlning oddiy shakli.
5. Yesterday he ___ to school very early. came / comed / come
Javob: came. come feʼlining oʻtgan shakli came.
По-русски: Прошедшее простое время: неправильные глаголы
Для глаголов, которые в прошедшем времени не берут -ed, а меняют форму.
Некоторые глаголы в прошедшем времени не берут -ed, а имеют особую форму: go → went, eat → ate, see → saw. Это неправильные глаголы (irregular verbs).
Их не так много, но именно они — самые частые глаголы: go, have, get, make, see, come, take. Правила здесь нет — формы нужно выучить.
Значение такое же, как у правильных глаголов: законченное действие в прошлом. Форма одна для всех лиц: I went, she went, they went. В отрицании и вопросе нужен did, и глагол возвращается в начальную форму: I didn't go. Did you go?
Сравнение с русским и узбекским
В русском тоже есть необычные формы прошедшего времени: идти — шёл, есть — ел. Но их мало, а в английском неправильными оказываются самые частые глаголы: go — went, see — saw, buy — bought. Их нужно учить наизусть. Русскоязычные часто ставят прошедшую форму после did: «Did you saw?», «I didn't went» — так нельзя, после did глагол в начальной форме. И went не меняется по роду и числу, в отличие от «шёл / шла / шли».
Bogʻliq mavzular
- Oʻtgan oddiy zamon: toʻgʻri feʼllar A1
- Oʻtgan oddiy zamon: inkor va soʻroq gaplar A1
- To be feʼlining oʻtgan zamoni: was / were A1
- Hozirgi tugallangan zamon: hayotiy tajriba A2
- Used to: oʻtmishdagi odatlar A2
Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.