Safiya
Hozirgi oddiy zamon: soʻroq va inkor gaplar
Present Simple zamonida do / does yordamida savol berish va inkor qilish uchun. A1
Present Simple zamonida savol va inkor gap uchun yordamchi feʼl kerak: do yoki does. Asosiy feʼl esa lugʻatdagi shaklida qoladi.
I, you, we, they bilan do: Do you like pizza? I don't like pizza. He, she, it bilan does: Does she play tennis? She doesn't play tennis.
Diqqat: -s endi does soʻziga oʻtadi, asosiy feʼlda qolmaydi: Does she play? (Does she plays? emas). Qisqa javob: Yes, I do. / No, she doesn't.
Shakllar
I / you / we / they + don't (do not) + verb
he / she / it + doesn't (does not) + verbI don't drink coffee. My brother doesn't eat fish.
Do + I / you / we / they + verb?
Does + he / she / it + verb?Do you live in Tashkent?
Yes, I / you / we / they do. — No, … don't.
Yes, he / she / it does. — No, … doesn't.Does your sister speak English? — Yes, she does.
question word + do / does + subject + verb?Where does your father work?
Qachon ishlatiladi
Inkor: biror narsa odat yoki fakt emas
- I don't watch TV in the morning. — Men ertalab televizor koʻrmayman.
- Our teacher doesn't give homework on Fridays. — Ustozimiz juma kunlari uyga vazifa bermaydi.
Ha / yoʻq savollari
- Do you like plov? — Yes, I do. — Senga palov yoqadimi? — Ha.
- Does Kamila play the piano? — No, she doesn't. — Kamila pianino chaladimi? — Yoʻq.
Soʻroq soʻzli savollar: what, where, when…
- What time do you get up? — Soat nechada turasan?
- Where does Aziz live? — Aziz qayerda yashaydi?
Oʻzbek tili bilan farqi
Oʻzbek tilida savol uchun feʼlga -mi, inkor uchun -ma qoʻshiladi: Borasanmi? Bormayman. Ingliz tilida esa feʼlning oʻzi oʻzgarmaydi — gap boshiga do / does qoʻyiladi yoki feʼldan oldin don't / doesn't keladi. Shuning uchun «You like plov?» yoki «I not like plov» degan xatolar chiqadi. Yana: oʻzbekchada savolda soʻz tartibi oʻzgarmaydi, ingliz tilida esa do / does egadan oldin turadi: Do you like…?
Eslatmalar
- Odatda qisqa shakllar ishlatiladi: don't, doesn't. Toʻliq do not, does not rasmiy yozuvda yoki taʼkidlash uchun.
- to be bilan do / does ishlatilmaydi: Are you hungry? (Do you be hungry? emas). She isn't at home.
- have bilan esa do / does kerak: Do you have a pen? She doesn't have a car.
Keng tarqalgan xatolar
- ✗ She doesn't likes milk. ✓ She doesn't like milk.
doesn't soʻzidan keyin feʼl -s olmaydi. - ✗ You speak English? ✓ Do you speak English?
Savol uchun gap boshida do kerak. - ✗ I not understand. ✓ I don't understand.
Inkor uchun faqat not emas, don't kerak. - ✗ Where your brother works? ✓ Where does your brother work?
Soʻroq soʻzidan keyin does keladi, feʼl esa -s qoʻshimchasisiz.
Mini test
1. ___ your parents work on Saturdays? Does / Do / Are
Javob: Do. your parents = they, shuning uchun Do.
2. My cat ___ like water. doesn't / don't / not
Javob: doesn't. My cat = it, shuning uchun doesn't.
3. Does Ali ___ football after school? plays / playing / play
Javob: play. does soʻzidan keyin feʼl lugʻatdagi shaklda, -s qoʻshimchasisiz.
4. Do you like apples? — Yes, I ___. do / am / like
Javob: do. Do bilan soʻralgan savolga qisqa javob: Yes, I do.
5. Where ___ your sister study? is / do / does
Javob: does. your sister = she, shuning uchun does.
По-русски: Настоящее простое время: вопросы и отрицания
Чтобы задавать вопросы и строить отрицания в Present Simple с помощью do / does.
В Present Simple для вопроса и отрицания нужен вспомогательный глагол: do или does. Основной глагол при этом остаётся в словарной форме.
С I, you, we, they — do: Do you like pizza? I don't like pizza. С he, she, it — does: Does she play tennis? She doesn't play tennis.
Внимание: -s переходит в does и у основного глагола исчезает: Does she play? (а не Does she plays?). Краткий ответ: Yes, I do. / No, she doesn't.
Сравнение с русским и узбекским
В русском вопрос часто отличается от утверждения только интонацией: «Ты любишь плов?» Поэтому хочется сказать «You like plov?». В английском нужен do / does перед подлежащим: Do you like plov? Отрицание в русском — просто «не» перед глаголом, отсюда ошибка «I not like». В английском нужно don't / doesn't: I don't like. И помните: с does глагол теряет -s — Does he work? He doesn't work.
Bogʻliq mavzular
- Hozirgi oddiy zamon A1
- Soʻroq soʻzlari A1
- Takrorlanish ravishlari A1
- To be feʼli: am, is, are A1
- Oʻtgan oddiy zamon: inkor va soʻroq gaplar A1
Qisqa darslar, 12 ta oʻyin, hikoyalar va oʻzbek yoki rus tilida tushuntiradigan sunʼiy intellekt oʻqituvchisi — A1 dan IELTS gacha. Учите английский с Сафией — на узбекском или русском.